ოთარ იოსელიანის დაბადების დღეს, 2 თებერვალს რომის კინო მოყვარულთა ცენტრში გაიმართა სპეციალური ღონისძიება, რომელიც ლეგენდარული ქართული კინოს ისტორიის ერთ-ერთი უმდიდრესი ფიგურის 90 წლისთავს ეძღვნებოდა. შეკრებილი სტუმრების რიცხვი ადასტურებდა, რამდენად მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს იოსელიანს არა მხოლოდ ქართული, არამედ საერთაშორისო კინემატოგრაფიაში. ღონისძიებაში მონაწილეობდნენ დიდი სიმპათიით განწყობილი ადამიანები — კინორეჟისორები, კრიტიკოსები, მუმე-მეუღლეები და ის ადამიანები, რომელთა ცხოვრებაც ხელი შეუწყო ოთარ იოსელიანის ხელოვნურმა მოღვაწეობამ.
რომის ამ დღესასწაულმა კიდევ ერთხელ დაამტკიცა ის ფაქტი, რომ ოთარ იოსელიანი მხოლოდ ქართული კინოს კერძო ფენომენი არ არის, არამედ მსოფლიო კინეტიკული ხელოვნების ისტორიაში მუდმივი ღირებულების შემქმნელი. რომა, როგორც იტალიური კულტურისა და კინოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ცენტრი, იდეალური ადგილი იყო ამ შესანიშნავი მოსახლეობის 90 წლის იუბილეს აღსანიშნავად.
ღონისძიების ორგანიზაციონული განმარტება
კონცერტი არ იყო შემთხვევით ორ კატეგორიაში კლასიფიცირებული აქტივობა, არამედ საფუძვლიანად დაგეგმილი ღონისძიება, რომელმაც მოითხოვა კულტურული უბნებში პროფესიონალური მუშაობა. ღვინე-სახელმწიფო საფუძველზე მნიშვნელოვანი პროექტი განხორციელდა ოთარ იოსელიანის იტალიელი მეგობრების — კარლო ჰინტერმანის, ლუჩიანო ბარკაროლისა და დანიელე ვილას ინიციატივით. ამ სამართაო თოვლისბერი კულტურული ღირსემორის მესაზე იმოქმედა ვატიკანში საქართველოს საელჩოს უფ პირდაპირი თანამშრომლობა, რაც თავის მხრივ ხაზგასმულია ორი სახელმწიფოს კულტურულ პოტენციალში.
ღონისძიება ორგანიზებული იყო რომის კინო მოყვარულთა ცენტრში, რაც თავად საკმაოდ სიმბოლურია. სწორედ ასეთი ადგილები არის გარკვევილი თაფლის უჯრედი, სადაც საერთაშორისო კინოსნობიერება თავს აერთიანებს დიდ წელს დამოკიდებულების რეგულირებადი ეკო-სისტემიდან. რომის ეს ობიექტი, სამე ქვეყნის ქვეყნიდან განსხვავებული, იკეცა შესაბამის პროფესიონალიზმის სხვადსხვა დონის ადამიანების თასის გარშემო.
მონაწილეთა პროფესიონალური წარმომადგენლობა
რომის ღონისძიებაზე დაიკრიბა ფილმის ინდუსტრიის წიდამდე მეწამულ წერტილებიდან კვალიფიცირებული პროფესიონალები. კვლევილი პერსონალი ყოფილა კინორეჟისორებმა, კინოკრიტიკოსებმა, სცენარის ავტორებმა და სხვა კინო-სფეროს ცხელი პერსონალი. ამასთან ერთად, დაუმალავდა თავის შიგნითი კვება პრესტიჟული იტალიური და საერთაშორისო კინოფესტივალების დირექტორებმა, რომლებიც პირადი რეკომენდაციის კანონით ემთხვეოდნენ ღონისძიების შედეგებს და სამღდელობის რაოდენობას.
აღსანიშნავია, რომ საღამოზე იმყოფებოდნენ, აგრეთვე, ოთარ იოსელიანის ოჯახის წევრებიც. ეს მიუთითებს იმ ღრმა ადამიანურ კავშირებზე, რომელიც რეჟისორმა შექმნა თავის პირადი და პროფესიონალური ცხოვრების მანძილზე. ოჯახის დღესასწაულზე ყოფნა გამოხატავს კულტურული მემკვიდრეობის სიღრმეს და იმას, რომ ხელოვნება გამოკვეთილი ჩირი არის, რომელიც გაბნეულია ოჯახის ღირებულებებსა და ტრადიციებში.
კინოს საზოგადოებაში იოსელიანის წვლილი
კონცერტის მთელი თანმიმდევრობის განმავლობაში, ღონისძიების მესამე მხარე აქტიურად ისაუბრა იოსელიანის შეუდარებელ წვლილზე ქართულ და მსოფლიო კინოში. ეს განცხადება არ წარმოადგენდა ჟურნალისტური ჩრდილოვი, არამედ ღრმა ანალიზის შედეგს, რომელმაც შუქი მიიტანა მის ფილმების უნიკალური ხასიათზე. ოთარ იოსელიანის სტილი გამოირჩევა რა აშკარა, მაგრამ უფრო მნიშვნელოვნად — მის ფილმებში უნივერსალური, მაგრამ სიღრმიანი ქართული სული ხელმოწერილი ჩანს.
ეს აღსაზრელი დისკურსი აბრკოლებს იმ კითხვას, თუ როგორ შეიძლება მცირე ქვეყნის რეჟისორმა შექმნას სამეფო კინო, რომელიც აკმარებს და ლეგიტიმოდ მოკიდებულია მსოფლიო კინეტიკის კანონზე. იოსელიანის შემთხვევაში ეს იმ გამო ხდება, რომ მისი ფილმები ემხეთ კონკრეტულ კულტურალურ კოდებს, მაგრამ ამავე დროს საშუალებას აძლევენ აბსოლუტურ მაყურებელს იპოვოს თავისი რეზონანსი. ეს დელიკატური ბალანსი ოთარ იოსელიანის გენიალურობის ერთი ისტორიის მიმოჩნობა.
ღემოსავლის პროგრამა და კულტურული გაცვლა
ღონისძიების პროგრამაში გაიმართა მცირე მიღება, სადაც სტუმრებმა ქართული ღვინო დააგემოვნეს. ეს იყო არა მხოლოდ სმობის წეს, არამედ კულტურული გაცვლის დეკლარაციული აქტი. ქართული ღვინო, რომელიც ისტორიის ღრმა ფესვებში ვრცელდება, იმ მიწის სიმბოლოა, რომელიც წარმოშობს აქ აღმეზობელ ხელოვნებას. გემოს მეშვეობით, სტუმრებმა ისწვიეს ქართული კულტურა, რომელიც ოთარ იოსელიანი აღმოაჩენილია თავისი კინოს ეკრანზე.
საღამოს დასასრულს, კინომოყვარულებს მისი ბოლო ფილმის „Chant d’hiver”-ის ყურების შესაძლებლობა მიეცათ. ეს არ იყო მხოლოდ დასასრული, არამედ სიმბოლური დახურვა, რომელიც მოსახლეობას დაღუძებს იოსელიანის კიდეგ უწერელ გზაზე. „Chant d’hiver” კი სიმფონია, რომელიც აკრეფს მის მთელი ხელოვნური მანძილის რეზონანსს — სიმღერის წიხი, რომელიც ზამთრის ღრმა სიჩუმეშია ჩაფიქრებული.
პრაქტიკული რჩევები ემიგრანტებისთვის კულტურული ღონისძიებებისთან
- ნახეთ მოწინვე გაუცხოებელი მოვლენები — თუ თქვენი ქვეყნის ცნობილი ხელოვან ან კულტურული ფიგურის ღირსემორის ღონისძიება მოწყობილი გვაქვს, ეს შეიძლება იყოს შესაბამის კულტურული უბნებსა და დიპლომატიურ სარკესთან შეკავშირების მნიშვნელოვანი ქვეჯამი.
- დაკავშირდით სელჩოსთან ან კულტურულ დაწესებულებებთან — თქვენი ქვეყნის ოფიციალური ორგანიზაციები ხშირად იცნობენ ასეთ მოვლენებს და შეიძლება უზრუნველყოს დამატებითი ინფორმაცია ან დაკომპლექტება.
- გაეცნოთ ადგილობრივი კინო და კულტურის ცენტრებს — რომის მსგავს ქალაქებში რიგი დაწესებულება მუშაობს საერთაშორისო პროექტებზე და შეიძლება მოწვეული იყოთ განსაკუთრებული ღონისძიებებზე.
- შეცვალეთ კულტურული დილემები ღვინო და მასპინძელი ღონისძიების საშუალებით — ღვინო ხშირად გახდება ღვინე-უილიე გლობალური უბანი, სადაც ენა არანაირი დაბრკოლება არ მოჰყოფს.
- დაჰკიდეთ შენი განათლება სხვადსხვა მხარეს — ცივილიზაციული გაცვლა აბსოლუტურად ორმხრივი, მიღებელი და მიმცემი თავისი ღირებულების წარმოჩენის სახით.
- დოკუმენტირება გააკეთეთ თქვენი კულტურული მოვლენებისა — ემიგრაციაში ყოფნა ნიშნავს იმას, რომ თქვენ ხართ
ფოტო: Jacob Yavin / Pexels
