დედაენის დღე ქართული კულტურის აღლუმის უდიდესი დღეა, რომელიც საქართველოს მთელს მსოფლიოში დიასპორას გამოერთიანებს. ამ მნიშვნელოვანი ხ날იდან აღლუმის წარმოდგენა მხოლოდ სახელმწიფო დღეა, არამედ წმინდა სამოქალაქო აქტივობაც, რომელიც ღრმა კულტურულ და ეროვნულ ღირებულებებს ეხება. ესპანეთის დედაქალაქ მადრიდში მცხოვრები ქართველი ემიგრანტები ამ დღეს თავიანთი ხერხებით აღნიშნავენ, აძლიერებენ რეთ კულტურული კავშირი სამშობლოსთან.
საქართველოს საელჩო მადრიდში ისევ კიდევ დედაენის დღეს აღმარტოვებულ საღამოთ წარმართა, რომელმაც მცირე და დიდი ემიგრანტებს აერთიანა კულტურის ცენტრის დიდ დერეფნებში. ეს ღია იყო არა მხოლოდ მშობლური ენის დღე, არამედ წარმოვლენა იმისა, რომ რამდენად ღრმა და მდგრადია ქართული ხელოვნება, მუსიკა და ტრადიციები, თუნდაც უცხო ქვეყნის გულში.
საღამოს ორგანიზება და მხარდამჭერი დაწესებულებები
კონცერტი მადრიდის კულტურის ცენტრში გამართულმა დედაენის დღეს პირდაპირი ორგანიზებული იყო ესპანეთის სამეფოში საქართველოს საელჩოს მხრიდან. ეს იყო გულგრილი და გააზრებული ინიციატივა, რომელიც წინასწარი დაგეგმვის, ლოჯისტიკის და ხელოვნური მართიმიანობის ნათელი მაგალითი. საელჩოს ფოკუსი ყოფილა არა მხოლოდ ზოგადი კულტურული აღლუმი, არამედ განსაკუთრებით ქართველი ემიგრანტი ოჯახების, უპირველეს ყოვლისა, ბავშვებისა და ახალგაზრდობის ნაჩვენები.
საღამოს მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო მრავლე ქართული ხელოვნური კოლექტივების მონაწილეობა. მადრიდის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძრის გუნდი “იადგარი” სახელით, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა თავის ღრმა ხმებითა და ტრადიციული საკრმელი სიმღერებით. მასთან ერთად ხელმისაწვდომი იყო ანსამბლი “ფესვები”, რომელიც მანამდე კიდევ წარმოუჩენელი იყო მადრიდის სცენაზე. დამატებით, ტაძრის თავზე გაწყობილი საკვირაო სკოლა “აისი” შემოიტანა ახალი ხმები და ორიენტაციები.
ბავშვების და ახალგაზრდობის წარმოდგენა
კონცერტის ყველაზე მოკრთალო ნაწილი იყო დაახლოებით 100-მდე ბავშვისა და მოზარდის პირდაპირი მონაწილეობა. ამ ახალ თაობამ ქართული ენის დღეს სხვადსხვა ფორმატში მიუძღვნეს თავიანთი ნიჭი და უნაკლო ეძღვნობა. მშობლური ქართული ენის შესახებ ლექსების წაკითხვა, რომელიც სულ უფრო იშვიათ კერძოდ, მულტილინგვალურ გარემოში გაიზარდა, აღმოჩნდა ხორბლის წვერი, რომელიც ასხამს თოვლიანი ღეცის გადაკვეთას.
ხალხური სიმღერები, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში დაცული იყო ოჯახიდან ოჯახში, ჟამი მოიპოვა ეს კონცერტზე. მხოლოდ იმით ისმოდა, რომ მადრიდის ქვიჩებზე, მისი შუქზე და ხმაზე პირველად ხელმისაწვდომი იყო ეს ღრმა, ღარიბი საფუძველზე აგებული წიგნი. ალკობენდას საკვირაო სკოლა “ბეღურა” მოიტანა ასევე ხალხური საკრავების სტუდია, რომელმაც პანდურის, ხეც დინის, გარეხოვდა სიმების მძღოლობით ძველი ქართული მელოდიები.
ქართული ცეკვების აკადემია “ჯორჯია” ღრმა კორეოგრაფიული ნომრებით აღმოჩნდა, რომელიც კვლავ გააახალეს ტრიო “სიმები” და სხვა ქართველი მუსიკოსებმა. აქ კულმინაციას მიაღწია წარმოვლენა, რომელმაც გამოცხადა კომპოზიტორ გია ყანჩელის მუსიკა, რომელიც მე-20 საუკუნის ზღვარზე შეირკვა ქართული კომპოზიციის ერთი უმდიდრესი ხმა. სავიოლინო და საფორტეპიანო შესრულება მოიტანა მეორე სიმფონიის აკორდი, რომელმაც მთელი დერეფნი აწრთო მწიკვის უფრო ღრმა შიგთავში.
სტუმრობა და გაცნობა
კონცერტი განთავსდა დაახლოებით 300 სტუმრის წინაშე, რომელთაც მონაწილეობა მიუღიათ ლოკალური ქართველი ემიგრანტებიდან და უცხო ორიენტაციის ღრმა შეფასებელი პირებიდან. დიდი წონა იყო მაღალი რანგის ოფიციალურ წარმომადგენლობამ, რომელთაც პირადი კონტაქტი დაამყარეს ემიგრანტებთან. საქმეთა დროებითმა რწმუნებულმა ნატო ჩიქოვანმა, რომელიც საელჩოს პირველ ხელმძღვანელად მუშაობდა, მცირე მხნადელი მდგომარეობიდან განდიდე საღამოს მიეცა უდიდესი პატივი. მისი ბრძანებები და მოხსენიება ქართულ დიასპორას დედაენის დღე ღრმა შინაგანი სიხარულით მიულოცეს.
კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი იყო საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე ნიკოლოზ სამხარაძის ოფიციალური ვიზიტი, რომელიც ოფიციალური დელეგაციის ნაწილად ესპანეთში იმყოფებოდა. მის მოსვლას სიმბოლური მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან იგი სახელმწიფო დონის აღიარება იყო ქართული დიასპორის მნიშვნელობისა მსოფლიო პოლიტიკაში. სამხარაძის მხრიდან მიძღვნილი პალიტრა ემიგრანტებთან ბევრმა აღმოაჩინეს დაუცველი კავშირი სამშობლოსთან, რომელიც დროთი დაშორდება ფიზიკური სივრცით, მაგრამ რჩება ღრმა გული და ის მოტივაცია, რომელიც სახელმწიფოს გაწყობილ ხელებში რჩება.
კულტურული რეზონანსი და მნიშვნელობა
დედაენის დღეს აღლუმი მადრიდში აღმოჩნდა გაცილებით ღრმა, ვიდრე უბრალო კალენდარული თარიღი. ეს იყო რეალური კულტურული ყოფნის თქმა, რომელიც ხელმისაწვდომია ემიგრანტებისთვის, რომელთაც შეკრებილი აქვთ მათი ხელოვნება, მუსიკა, სიმღერა და ცეკვა, რათა ხელახლა აღმოაჩინონ თავიანთი კერძოთი უცხო გარემოში. კომპოზიტორ გია ყანჩელის მუსიკა, რომელიც მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი სიმფონიური ხმა იყო, ხელახლა გახმელი კვამლი დაიკბინა მადრიდის კულტურის ცენტრის სიმებში.
ბავშვებისა და მოზარდების მონაწილეობა კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი იყო, რადგან ისინი იქნებიან მომავლის ხელმწიფე, რომელიც ქართულ ენაზე, ქართულ კულტურაზე, ქართულ დღეთზე დაწერილი დამონაწილებული მოწმობა. მათთვის მშობლური ქართული ენა შეიძლება გახდეს მხოლოდ სიტყვები, მაგრამ ამ საღამოთ, მხოლოდ მხოლოდ აკორდი, რიტმი, ლექსი და მოძრაობა, რომელიც ისინი შეასრულეს, დაკავშირდა მათი შინაგანი ქართულობის ღრმა ფესვებთან.
პრაქტიკული რჩევები
- დედაენის დღის სხვადსხვა ღია დაიგეგმეთ წინასწარ: თუ თქვენ ხართ ქართველი ემიგრანტი, დედაენის დღე დაგეგმეთ თქვენი ოჯახის მცირე ღიაში ან ლოკალური ქართველი საზოგადოებრივი ჯგუფებში მონაწილეობით. ეს დღე შეიძლება გახდეს რეალური კავშირი თქვენი ახალგაზრდობის მშობლურ ენასთან და კულტურასთან.
- ბავშვების ენობრივი განათლება დაიწყეთ ადრე: დედაენის დღე კარგი არის შესაძლებლობა, რომ მოიფიქროთ თქვენი ბავშვების ქართულ ენაში განათლების შესახებ. მრავლე ქართული საკვირაო სკოლა ოპერირებს მხეთაზე ემიგრაციის ქვეყნებში, რომელიც დაეხმარება თქვენს ბავშვებს დაკავშირებული რჩეთ მშობლური ენის ღრმა კორნებით.
- კულტ
ფოტო: Vanessa Loring / Pexels
