ათენში ქართულ-ბერძნული კულტურული და საგანმანათლებო ცენტრი “პეგასი-მერანის” დამფუძნებელი შორენა მჭედლიძე წინაშე მდგარი გამოწვევების მიუხედავად, აგრძელებს მნიშვნელოვან საამაზრებელ და საგანმანათლებო საქმიანობას. მისი ისტორია ემიგრანტული რეალობის ერთ-ერთი უნიკალური მაგალითია, რომელიც აერთიანებს პირადი ტრაგედიას, ღრმა პედაგოგიურ პასიონს და ემიგრანტული თემის გამყარების მიზნებს. შორენა მჭედლიძე ქალთა საერთაშორისო დღეს გილოცავს ყველას და საკუთარი ემიგრანტული გზის მუქი და ღია დღეებს გაგვიზიარებს.
მისი ისტორია ძალიან რეპრეზენტაციულია იმ ასეულობით ქართველი ოჯახისთვის, რომლებიც ქვეყნის მიღმა ცხოვრობენ. ეს არის ისტორია ტრაგედიისა და გამძლეობის, სიმძიმისა და იმედის შესახებ, რომელიც აჩვენებს, რომ რთულ პირობებშიც კი შესაძლებელია ღირებული რამის შექმნა და სახელმწიფოთ შორიდ თავის წვლილის შეტანა.
სემიტოლოგი, რომელიც პედაგოგი გახდა
შორენა მჭედლიძე საქართველოში წარმოშობილი პროფესიონალია, რომელი დიპლომირებული სემიტოლოგი ერთხელ იყო. თუმცა, მისი პროფესიული პути აბსოლიტურად განსხვავებული დაიხელა. საქართველოში მან მუშაობა აღმძღვრელი სახელმწიფო სკოლაში, სადაც ქართული ენა და ლიტერატურის მასწავლებელი იყო. მისი პედაგოგიური კიდეგ ღრმა კავშირი ქართული ენის, კულტურის და ლიტერატურის მცოდნეობასთან შორენას მომზადა უფრო ღრმა მოწოდებისთვის — ქართველი ბავშვებისთვის სწავლების უწყვეტი მისიის ჰქონდა აპელი.
პროფესიის ცვლა არ იყო შემთხვევითი განწყობა, არამედ ხასიათის, მეცნიერული ცივილიზაციის და ელემენტარული პიროვნული პასიონის თანამიმდევრობა. კლასში ის არა მხოლოდ ენას ასწავლიდა, არამედ ცვლიდა ხედვებს, უნერგავდა ისტორიის შეგრძნებას და ეროვნული აზრის მკრთალობას. ეს გარემონტაჟი შემდეგშიც დაემჩნა, როდესაც ემიგრაციის პირობებში იმავე ღირებული მიზნებთან დაბრუნდა.
ემიგრაციის უცდელი ცემა და ოჯახის დაკარგვა
2008 წლის ივლიისის თვეში, შორენა მჭედლიძე თავის შვილებთან ერთად საბერძნეთში გაემგზავრა. მოგზაურობის მიზანი ჯერ მარტივი და პირადი იყო — მამის საფლავის მოსანახულება. ეს, როგორც ხშირად ემიგრაციაში ხდება, ხელმისაწვდომ დროსა და რეგიონალურ სიტუაციაზე დამოკიდებული აღმოჩნდა. უბედურად, აუგუსტოს ომი, რომელიც ისტორიული კონფლიქტი იყო საქართველოსა და რუსეთის შორის, ხელი შეუშალა მათ დაბრუნებას. ვიზის გახანგრძლივებადაა დაკავშირებული ტექნიკური დაკვიანებები ართევდა უკან სამშობლოში დაბრუნებას.
სიტუაცია კიდევ უფრო რთულდა უცხო ქვეყნის კულტურული დისტანციითა და ენობრივი ბარიერებით. მხოლოდ რამდენიმე თვეში, ტრაგიკული ღატაკი დაემთხვა ოჯახს — მამის კოლაფსის შემდეგ უცხო ქვეყნის თოვლიან მიწებში ასევე მის დედაც გარდაიცვალა. ამ გაწყვეტილების შემდეგ, შორენა მჭედლიძე აღმოჩნდა სრულიად მარტოდ, მხოლოდ ორი პატარა შვილის პასუხისმგებლობით, სულ უცხო სამყაროში. დროისა და ფინანსური რესურსის ღრმა ნაკლებობა მხოლოდ ტრაგედიის შემდგომ ფაზა იყო.
სკოლის საქმიანობის სირთულეები და მშობლიური ენის უსაფრთხოება
ზემოაღნიშნული სიმძიმეების გვერდით, დამატებითი რთულება იკრიბებოდა აკადემიური წინსვლის კუთხით. შორენას შვილებმა ბერძნული სკოლაში სწავლა დაიწყეს, მაგრამ ენობრივი ბარიერი აშკარა გამოწვევა იყო. მოსწავლეებმა უკვე ქართულ პროგრამებს ზურგი აქცეს, თუ რომელიმე მოკლე დროით არ დაბრუნდებოდნენ. ამ გამოწვევებმა შორენას აღაჭარბებული ფიქრის მეთოდით პრობლემის გადასაჭრელ მოძებნა დაიძრა.
მშობლიური ენის შენარჩუნება მხოლოდ ემოციური საკითხი არ იყო, არამედ რეალური აკადემიური და ფსიქიკური აუცილებლობა. ბავშვებმა რა თქმა უნდა უნდა ისწავლეს ბერძნული ენა, რათა კარგად შორე სკოლებში ფუნქციონირებდნენ, მაგრამ თავიანთი მშობლიური ენის დაკარგვა მათ კულტურული იდენტობის განდეგილების წინ მიუყვებოდა. ეს დილემა — ადაპტაცია თუ ტრადიცია — ცნობილი ემიგრაციული წინააღმდეგობა იყო, რომელიც შორენას აკმენებული აქცევდა.
“პეგასი-მერანის” საგანმანათლებო ცენტრის დაარსება
2020 წელს, ამ მოთხოვნილებებისა და პიროვნული გამძლეობის შემწყობი ვითარებამ შორენას გამოწვია ნაბიჯის აღება — დაარსება “პეგასი-მერანის” საგანმანათლებო ცენტრი ათენში. სახელი თავისთავად მნიშვნელოვანი და სიმბოლური იყო: “პეგასი” ბერძნული მითოლოგიის კოსმოლოგიური ელემენტი, “მერანი” კი ქართული კულტურის ნიშანი. ორი კულტურის თავსებადი შერწყმა, ორი სამყაროს ხიდი — ეს იყო ცენტრის ფილოსოფია.
ცენტრის მূლი მიზანი იყო საქართველოს მიერ ამ რეგიონში ნაკადი ბავშვებისთვის კომპრიმენტალური განათლება. პრიორიტეტი, კერძოდ, ორი მიმართულებით იქმნებოდა: პირველი, ბავშვებისა და მოზარდების სოციალური და ფსიქოლოგიური ადაპტაცია ბერძნული საზოგადოებაში, თვითშეფასების ამაღლება, მათი სახელმწიფო სკოლის აკადემიური მოკლე დიაგრამის გაუმჯობესება. მეორე, თვითშენარჩუნებაა — მშობლიური ენის, ჩვენი ქართული კულტურის, მოედან ისტორია-ტრადიციის დაკარგვის თავიდან აცილება. ეს ორი ელემენტი წინააღმდეგობრივი მოჩნდებოდა, მაგრამ შორენას პედაგოგიური სენიტივობამ თავს ამაზე მარტივი გამოწყობილება აღმოაჩინა.
ცენტრის საქმიანობა და პიროვნული დამოკიდებულება
საგანმანათლებო ცენტრი “პეგასი-მერანი” არ იყო მხოლოდ განათლების ინსტიტუტი, აღმეცებული, რომელიც აკადემიური პროგრამებს უმოქმედოდა. ეს იყო ღრმა კომუნიკაციული ერთეული, სადაც ყოველი ბავშვი რეკოგნიცის რეცეპტორი იყო. შორენა პირადად იმაასთან, რომელიც ოთხი ან ხუთი წლის იყო, წიწილა კლასიდან დაწყებული, უზრუნველყოფდა სახელმწიფო სკოლის პროგრამის ინტეგრირებული დახმარებას, რაც ბერძნული ენის და კურიკულმის კვამლეტო სირთულეებთან გამკლავებას ხელმიჭერდა. ამავე დროს, ქართული ენა, ლიტერატურა, ისტორია-კულტურის მოდული ძველი წკპ-ის გკლას თანმიმდევრობით გაშვებული იყო, რაც ბავშვებმა მშობლიური ფერი რომ არ დაკარგული იყავი.
ღირებული შედეგი იყო თვიდან თვემდე ხილული. ბავშვები, სახელმწიფო სკოლის გამყარებული პროგრამის მიუხედავად, კმაყოფილი, დამოკიდებული იყვნენ, ხელთ ჰქონდათ ორი კულტურის, ორი ენის კომფორტი. მათი თვითშეფასება კოორდინირებული იყო, ღრმა კვალი, რომელიც მხოლოდ განათლებით არ შემოიფარგლებოდა, არამედ მისი ფსიქიკური ჯანმრთელობა, ეტნიკური იდენტობის უსაფრთხოების სიტყვით გამოხატული იყო.
პრაქტიკული რჩევები
- მშობლიური ენის შენარჩუნება მნიშვნელოვანი უნდა იყოს მოსახლეობის ადაპტაციის პარალელურად. ხშირი ოჯახური კითხვა-პასუხი, წიგნების ქ
ფოტო: cottonbro studio / Pexels
