ტრიუმფალური თაღი: პარიზის ისტორიული სიმბოლო და სამოგზაურო გზამკვლელი

პარიზი, რომელიც საუკუნეების მანძილზე ხელოვნების, კულტურისა და ისტორიის მოამბე იყო, სავსეა მშენებლობებით, რომელთა თითოეული გოთი კიდეს ისტორიის რძლეს თხრობს. ამ ღირშესანიშნაობათ შორის ერთ-ერთი ყველაზე საკვანძო და ხელშემოწერილი არის ტრიუმფალური თაღი – ის აქტუალური სიმბოლო, რომელიც მილიონობით ტურისტს იზიდავს ყოველ წელს. თაღი არა მხოლოდ არქიტექტურული შედევრია, არამედ ფრანგული დიდებისა და სამხედრო გამარჯვებების მძლავრი ნიშანი, რომელიც გაგრძელდა დღემდე. ტრიუმფალური თაღი მდებარეობს პარიზის მოწყობილობის სიმეტრიის ცენტრში – შარლ დე გოლის მოედანზე, აქედან სხვადასხვა მხარეს თორმეტი პროსპექტი გადის, რომელთაგან ერთი ღვთის მხიბლავი ელისეს მინდვრებია. პარიზის ესკიმო ძეგლი ყოველ კუთხიდან მოჩანს და მის დანახვის მიზნით ხელოვნების მოთხოვნილი ადამიანი აუცილებლად სტუმრობს ამ ადგილას.

ტრიუმფალური თაღის დაარსების ისტორია

ტრიუმფალური თაღის ისტორია სწორედაც ისტორიის კვამლიდან იბადება – ის 1806 წელს უბრძანა ნაპოლეონ I ბონაპარტემ, აუსტერლიცთან დიდი ბრძოლის შემდეგ, რომელშიც ფრანგული არმია ავსტრიისა და რუსეთის გაერთიანებული ჯარებს დაამარცხა. ნაპოლეონი გაფრთხო რევოლუციის იდეალებისა და თავისი სამხედრო გემოვნების ხსენებაზე. პროექტის კერძოდელი არქიტექტორი იყო შალგრენი, რომელმაც თავის ხელოვნებაში დაიდო განმარტებული ხედვა – მშენებლობა უნდა ყოფილიყო დიდი და შთამბეჭდი, ეკლესიასტურ წესით აღვსებული.

თაღის გამოჩენის დროში კრიტიკული აბრეშუმი ხდება 1810 წელს, როდესაც ნაპოლეონმა ავსტრიის პრინცესა მარია-ლუიზა ცოლად მოიყვანა. ტრადიციის თანახმად, ახალი იმპერატრიცა თაღქვეშ უნდა გაევლო, მაგრამ სამშენებლო მუშაობა აღმავლობის ტემპით არ მიდიოდა. შედეგი იმდენად ბუნდოვანი გამოსავალი გახდა, რომ ღირილებიანი ღირილებისთვის მხოლოდ სამალავი კარვები დამონტაჟდა – ეს პასუხი მაშინ კმაყოფილდა სამეფო კორტის გარკვეულ ნაწილს. სამწუხარო, რომ არქიტექტორი შალგრენი 1811 წელს გარდაიცვალა, რამდენადაც დაკარგა მხატვრული მოძღვრის საქმე. ცხადი ხდება, რომ პროექტის დამფუძნებელი, ნაპოლეონი თავისიდან, 1821 წელს იმერე არ მოსწრო მთელი ღირწლის დასრულებას ნახელი აბელ ბლუე კვლავ მის თემას დაუჯდა.

აგებიდან დასრულებამდე – გრძელი გზა

თაღის მშენებლობის ისტორია სავსეა გაფხვიერებითა და დაკავშირებული ისტორიული მოვლენებით. ნაპოლეონის ხარჯევის შემდეგ, პროექტის ყოფილი პროტოტიპი სხვაგვარად სააზროთეთო გამოჩნდა. იმპერატორ ლუი-ფილიპეს ხელმძღვანელობის დროს აუცილებელი ფინანსური რესურსი ხელმისაწვდომი გახდა და 1836 წელს, გამოჩენილი არქიტექტორი აბელ ბლუეს ღირებული შედეგი, ტრიუმფალური თაღი ყოველივე დასრულდა. ეს მოუნიშნავი წლივი აჩვენებს თემა დაკისრებულმა დიდებამ რამდენი დრო მოუნიშნა თავის წინაგე ხორბლიდან გამედიტო სიმბოლოდან გახდეს.

რეკლამა

1840 წელს თაღქვეშ მიმართულ ტორეხი ნაპოლეონის ნეშტი გაიტანა – ეს იყო სიმბოლური აქტი, რომელმაც მის სახელი აბამდე გაიტეხა ხოლმე. თაღი ხდება პატივის ქარიშხლის მახასიათებელი სიმბოლო, სადაც ხელოვნებაც და ხელოვნებაც დანიშნულია. მსოფლიოს ცნობილ ფრანგ მწერალს, ვიქტორ ჰიუგოსაც, აგრეთვე სხვა ცნობილ ფრანგ პირებს მსგავსი პატივი ენიჭათ.

უცნობი ჯარისკაცი და მეხსიერების სხივი

1921 წელს თაღქვეშ დაიკრძალა უცნობი ჯარისკაცი – მისი პირადობა უცნობი, მაგრამ მოქმედება ღრმადაა სიმბოლური. ქვაზე წარწერა თქვამს: “აქ განისვენებს ფრანგი ჯარისკაცი, რომელიც სამშობლოსთვოს 1914-1918 წლებში დაიღუპა”. ეს ღირილება აღნიშნავს მე-20 საუკუნის ყველაზე გორაკი კონფლიქტებში მოღვაწე ჯარის შეწირვას. უცნობი ჯარისკაცის დაკრძალვა ხდება ფრანგი ადამიანის სმენის მტკიცებულება, რომ პატიოტიზმი დაბ არა კერძო პირთა ხელოვნება, არამედ ერისა და პატიოტის აბჯა.

ხელოვნებისა და ისტორიის მდელი

ტრიუმფალური თაღი ვიზუალური მხედელობის ცხელი წერტილი, სადაც მრავალი ბარელიეფი და ქანდაკებების განწყობილი ჯგუფი მდელი მდელიდან გამოდის. მათ შორის აღმა უღელი “მარსელიოზა”, რომელიც ფრანგული რევოლუციის სიმბოლო ხდა, “ტრიუმფი”, “წინააღმდეგობა” და “მშვიდობა”. თითოეული ქანდაკება თავისი ნაწილი ტოვებს დიდებაზე, რომელიც ფრანგი ხელოვნებმა უზი და აღმართა. თაღის შიგნით, კედლებზე ამოკვეთილია 128 ბრძოლის სახელი, რომელშიც ფრანგების გამარჯვება უჩინრობდა, აგრეთვე 660 გენერლის სახელი, რომელთაც წინამძღოლისი დაიტოვა.

თაღის გარშემო დაშენებული 100 გრანიტის ქვა წერტილოვან ხელოვნებას ერთმანეთში აკავშირებს – მათი სიმრავლე რიცხვით დაკრძალული ნაპოლეონ ბონაპარტის მეორე მმართველობის ხანგრძლივობას, რომელიც მხოლოდ 100 დღე გრძელდა. ამდენად, ისტორია თავის ისტორიებში თავი მუხლვებს აკეთებს.

მუზეუმი და ინტერაქტიური გამოცდილება

თაღის შიგნით განთავსებულია მუზეუმი, რომელიც უბრალოდ მაქვს ეტაპი არ არის. აქ ექსპონატი რევოლუციური და სამხედრო ბატალიებთან დაკავშირებული ისტორიული ობიექტია, მაგრამ თანამედროვე ტექნოლოგია ზღვრიან გარდაქმნის. ინტერაქტიური ეკრანებმა სტუმრებს შეძლევა შორეული, ისტორიისთვის მნიშვნელოვანი მოვლენების შუაგულში გადაინაცვლოს. მუზეუმი ამ დანიშვულების დან გადაა ხელოვნების აღმართებული სახელმწიფო, კუთხიდან კუთხეში მიმავალი მედიტაციის ბაღი.

რეკლამა

აღმართული ხედი და პრაქტიკული ინფორმაცია

თაღის ზემოთ მოედანი არის პარიზის ერთ-ერთი ყველაზე დაცული ხედი. მის მაღლივ აძვოლისთვის 284 საფეხურის დაძლევა მოგიწევთ, თუ ფიზიკური გამძლეობა დაგცობიათ. ხელმწიფეთ, 46 საფეხურიანი ლიფტი გამოყენება გაკეთდება შედეგი მსუბუქი. თაღის სიმაღლე 50 მეტრია, კამარის სიმაღლე – 29 მეტრი, სიგანე – 45 მეტრი. ესი გაზომვებიდან ჩანს, რომ ეს დროის თავისი კარგი ხელოვნება ყოფილა დიდი ნიშნის მიღებისთვის.

აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველი კონკურენცია კიდეც უფრო ცნობქმელი იყო – ერთმა მხატვარმა სპილოს ფორმის თაღი შემოთავაზა, რომელშიც ოქროს სიმბოლო იქნებოდა მუზეუმი. მაგრამ ეს პროექტი არასოდეს გამოცხადე მისი რეალიზაციის აბაგას გახდა.

ყოველ წელს მეორდებული სამხედრო აღლუმი

ყოველი წლის 14 ივლისს, ბასტილიის აღების დღეს, ტრიუმფალურ თაღთან დიდი სამხედრო აღლუმი იმართება. პარიზელებსა და დედაქალაქის სტუმრებს გვირგვინი და ცოცხალი ყვავილი აქვთ მოტანილი. საზიმო ცერემონიაში მონაწილეობას იღებენ ქვეყნის პრეზიდენტი და ცოცხლად დარჩენილი ვეტერანები. ეს დღე აკრიფო ისტორიის გამოცხადებაა, რომელიც ღვთის ღამის აჟიოტაჟით აღმასთე ხორბლით პალიტის გახდა.

პრაქტიკული რჩევები ქართველი ემიგრანტებისთვის

• გვარი და მისამართი: ტრიუმფალური თაღი მდებარეობს შარლ დე გოლის მოედანზე (Place Charles de Gaulle – Étoile). ეს მეორეობა კარგი სახელმძღვანელო იქნება თუ ტაქსი მოუწოდებთ ან საკარნავი რუქა მოიძიებთ.
• საზოგადო ტრანსპორტი: მეტროთი 1-ლი, მე-2 და მე-6 ხაზი (სადგური Charles de Gaulle — Etoile), ან ავტობუსით №22, 30, 31, 52, 73, 92 (გაჩერება Charles de Gaulle — Etoile). ეს ვარიანტები სჯობს თუ მანქანა აღარ აქვთ დაკირიკებული.
• ღია დღის რეჟიმი: მუშაობის დროა სეზონის მიხედვით განსხვავებული – 2 იანვარი-31 მარტი: 10.00-22.30; 1 აპრილი-30 სექტემბერი: 10.00-23.00; 1 ოქტომბერი-31 დეკემბერი: 10.00-22.30. გახსენით რეჟიმი ბილეთის საყიდლად აუცილებელია წინასწარ დათვალიერებული.
• ბილეთის ფასი: მოზრდილებისთვის ღირებულება 16 ევრო, მაშინ როდესაც 18 წლამდე ასაკის ბიჭ-გოგონებისთვის შესვლა უფასოა. ოჯახის წევრებთან ღია აღმართვა ფინანსურად უფრო ხელსაყრელი შეიძლება აღმოჩნდეს.
• ონლაინ წინასწარი რეზერვაცია: შესაძლებელია ბილეთი წინასწარ შესქმოთ ოფიციალური ვებსაიტის მეშვეობით (https://www.paris-arc-de-triomphe.fr). ეს ხელი აკვია ლანგარიანი ხაზი მიკერძოს ღია დღეს, განსაკუთრებით ზაფრანი სეზონში.
• ფიზიკური მომზადება: თუ 284 საფეხურის აძვოლის მოწონება გაქვთ, სიმსუბუქოში შედეგი ხელმწიფე ლიფტი გამოიყენეთ. უფრო ჯერ ფიზიკური პრობლემაა, ხილვის გარეშე რეკომენდაციები მოიძიეთ.
• ფოტოგრაფიის დაფიქსირება: თაღის დაწოდების საინტერესო კუთხე და ხედი მისთან კარგი სხვადსხვა მხარეს იკითხება. პარიზის აქ არის გაკრახლო სიმბოლო, რომელიც კამერაში პირველად უნდა აითვისოს.

ხშირად დასმული კითხვები

როგორ დავიხმელი თაღის ზემოთ აღმართვის დროს?

თაღის აღმართვის დროს სიფრთხეა დაკომპლექტებული – თუ თქვენი ჯანმრთელობა ნორმალურია, მხოლოდ ფიზიკური შრომა იქნება. ხელმწიფეთ აძვოლისთვის 284 საფეხური გაიტვლეთ, ან 46 საფეხურიანი ლიფტი შემოიყენეთ (ეს კიდეც ხარჯი იღირს). დასაკითხი აღმართვა დაკირკიტოა ყოველი 20-30 საფეხურის შემდეგ, რათა ძალას აღდგება.

რა ღირებულებაა ბილეთი და არის თუ არა ხარჯი ბიჭ-გოგონებისთვის?

მოზრდილებისთვის ბილეთი ღირს 16 ევრო, მაშინ როდესაც 18 წლამდე ასაკის ვიზიტორი უფასოდ შედის. ოჯახებისთვის შეიძლება კომბინირებული ბილეთი იყოს გამოშვებული, რომელიც უფრო ზეგამკრთალი გამოდის. წინასწარი ონლაინ რეზერვაცია ხშირად მცირე ფასს უბეჭდავს.

რა კიდეა ყველაზე კარგი დრო ტრიუმფალური თაղის ღია დღის სტუმრობასთვის?

აღმა დღის ღია დღის გარკვევა – მანძილი ხელმწიფეა ლანგარიანი მხარე. დილა ადრეულ საათებში ან საღამო გვიან საათებში მინიმალური ხაზი იქნება. რეკომენდაცია: გაიცანით სტუმრობის შემდეგ ელისეს მინდვრებს, რათა მთელი დღის გეგმა დაკომპლექტირებული გახდეს.

დასკვნა

ტრიუმფალური თაღი არ არის უბრალოდ პარიზის ღირშესანიშნაობა, არამედ მთელი ევროპის კულტურული და ისტორიული მიჯნის საზომი. აუსტერლიცის ბრძოლიდან დღემდე, ისიცი იყო განზრახვა ნაპოლეონის წინააღმდეგობის წერტილი, აქმნა ღირებული სიმბოლო. თითოეული აგურ, თითოეული ქანდაკება, თითოეული ისტორიული სიტყვა ფრანგი ხალხის მეხსიერებას შენარჩუნებს. პარიზის ემიგრანტმა, ქართველი თუ სხვა ნაციონალობის, აუცილებლად უნდა ღია თაღი, რათა გახსნა მთელი ღვთის ღრმა ისტორია, რომელიც უკან დარჩა და დღემდე ცოცხლობს. ტრიუმფალური თაღი – ეს არის პარიზი მის სუფთაესში, ეს არის ფრანგეთი მის დიდებაში, ეს არის ხელოვნება თავის განზომილებაში.

წაიკითხეთ ასევე

• “პატარა გოგოს დიდი ამბები” – როგორია ბლოგერ მარიამ ჩოფლიანის ემიგრანტული ცხოვრება
• ქართველმა მილიარდერმა ინგლისური საფეხბურთო კლუბი შეიძინა
• თექით შექმნილი პორტრეტები: ქართველი ემიგრანტის შემოქმედებითი გზა
• სასარგებლო რჩევები მოგზაურობისთვის – გეგმა, უსაფრთხოება და ეკონომია

ფოტო: Gökberk Keskinkılıç / Pexels