საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში 2024 წლის 28 თებერვალს გამოცხადდა უპრეცედენტო 24 საათიანი გაფიცვა, რომელიც თითქმის სრულად პარალიზებული აქვს ქვეყნის სატრანსპორტო სისტემას. ეს მასშტაბური აქცია, რომლის სახელწოდებაც „არ ვივიწყებთ” ისახელა, მიმართულია საბერძნეთის გარკვეულ სოციალურ, სახელმწფო და საზოგადოებრივ პრობლემებზე, რომელთა ფესვები გაშორებით წარსულში უნდა ვეძებოთ, კერძოდ კი 2023 წლის მარტში ტემბის რკინიგზის ტრაგიკულ კატასტროფაში.
გაფიცვის ფარგლებში დედაქალაქის მოძრაობა მკრთალდა ყველა აუცილებელი სერვისების გამოკლებით. სამგზავრო ავტობუსები კი შეზღუდული საათებით და შეზღუდული რაოდენობით გაჩნდა ქუჩებში, ხოლო მეტროპოლიტენი, ტროლეიბუსები, ტრამვაიები და უმეტესი ხელმისაწვდომი ქვესახეობის საზოგადოებრივი ტრანსპორტი სრულად გაჩერდა. ტაქსის მძღოლებმა კი ღმერთის განზრახვით 48 საათიანი გაჩერების გამოცხადება გააკეთეს.
სატრანსპორტო სისტემის სრული პარალიზება
24 საათიანი გაფიცვის დროს საბერძნეთის დედაქალაქი გადაიქცა თითქმის უმოქმედო ქალაქად. მხოლოდ რამდენიმე შეზღუდული მარშრუტი დარჩა სამგზავრო ავტობუსებისთვის, რომლებიც მოიპოვეს თითოეული სამგზავრო ღონისძიებაში. რკინიგზის ყველა ხაზი – როგორც შიდასახელმწფო, ისე საერთაშორისო მიმართულებით – სრულად შეჩერდა, რის გამოც ათენთან დაკავშირებული ყველა რეგიონი იზოლირებული გახდა.
ავიაციის სფეროშიც ანალოგიური სიტუაცია ჩამოყალიბდა – ფრენები გაუქმდა ან გადაიდო, რომელიც კი ეროვნული კერძოთი დაკავშირებული მეთოდებით ხორციელდებოდა. სამერე და გემით მგზავრობა ასევე აკრძალული იყო, მაშინ როდესაც ათენის პორტები სავარაუდოდ დაკეტილი დარჩა ელექტროენერგიის, საბურავების დაღლის და მოწყობილობების აღარ ფუნქციონირების გამო.
ტემბის სარკინიგზო მაგისტრალის მუქი ისტორია
გაფიცვის ფუძე მდგომარეობს ის ისტორიაში, რომელიც საბერძნეთს თითქმის ორი ათეული წელია ცხელი ღრმულ წამებით ტაწილებს. ამ პერიოდის განმავლობაში ტემბის სარკინიგზო მაგისტრალი დაიქცა საშინელი ტრაგედიებისა და კატასტროფების ადგილად, რომელიც ხშირად სიცოცხლის უმშვენიერესი წელს დაირღვა.
1999 წლის ოქტომბერში ერთი ქვეყნის ყველაზე ცნობილი საფეხბურთო კლუბი „პაოკის” გულშემატკივრებით ატყვევებული ავტობუსი სატვირთო მანქანას შეეჯახა. მძღოლის გაუყვალობის და ღეთი სიჩქარის გამო, 77 მგზავრი ტრანსპორტზე მყოფი ექვსი ახალგაზრდა (17-25 წლის) მოკვდა და დანარჩენი ზარალში დარჩა. ეს მოვლენა საბერძნეთის საზოგადოებას აშინოთ დააკავშირა ამ სამარტო გზის ხასიათთან.
2003 წლის აპრილში კი სხვა საშინელი ტრაგედია მოხდა – ათენის მაკროხორი იმათიაში, სასკოლო მოგზაურობიდან ბრუნდებოდა 30 სტუდენტი. ადგილზე სიკვდილიანი აღმოჩნდა 21 ახალგაზრდა, სამედიცინო დეკემბირი კი მხოლოდ 9 სტუდენტი გადარჩა მძიმე დაშავებებით. ეს ღამე ხდება ემოციების დღე, რომელიც საბერძნეთის მთელი ოჯახები სიცხეთ ხსოვენ.
2023 წლის მარტის ტემბის ტრაგედია – ყველაზე სიმძიმე კატასტროფა
შარშანდელი მარტის რაოდენობამე მოვლენა, რომელიც მომხდარა ტემბის სარკინიგზო მაგისტრალზე, გახდა საბერძნეთის თანამედროვე ისტორიის ყველაზე საშინელი სამედიცინო კატასტროფა. ეს დღე თითქმის გახდა ეროვნული ტრაგედია, როგორც მოკლებულთა რაოდენობის, ისე იმ ღეთ გარემოებების გამო, რომელშიც ეს ღამე განვითარდა.
თესალონიკის მიმართულებით მიმავალი სამგზავრო მატარებელი, რომელიც აკრძალული იყო და ახალი სტუდენტებით (არდადეგებზე შინისკენ მიმავალი) ენიჭებოდა, ერთ ღამეს დიდი სიჩქარით შეეჯახა სატვირთო კომერციულ მატარებელს. რკინიგზის რელსების უკომპეტენტური გაკეთება, დაძველებული მოწყობილობების არსებობა და მარტივი ადამიანური შეცდომა (რელსების მიმართულება დროულად არ შეიცვალა) გახდა ტრაგედიის წინამსახელი.
შედეგი შემზარავი იყო – ორი მატარებელი პირისპირ, ერთი და იმავე რელსზე აღმოჩნდა. ტრაგედიის შედეგად 50 ადამიანი დაიღუპა, უმეტესობა სტუდენტი, ხოლო 70 მძიმედ დაშავდა. აღმოჩნდა რომ დღე ღამის მუქი საათი იყო – მგზავრების უმეტესობა გამთენიისას დამძინარი გახლდა, წიაღებით გეწერა თავიანთი მშობლებს: „დედა, დაიძინე, მე მალე შინ ვიქნები”. უამრავი პოსტი და მესიჯი სოციალურ ქსელებში გაქვე განსახილველი იყო – უბედური მოთხოვნილებები, რომელიც ღამის სიბნელეში წერილი რჩა.
გაფიცვის მიზეზი და სოციალური აქტივიზმი
დღევანდელი გაფიცვა – „არ ვივიწყებთ” – შემწყნარებელი მოვლენა არ არის. ეს არის ღრმა პროტესტი, რომელი მიმართულია საბერძნეთის სახელმწფო სტრუქტურებზე, რკინიგზის კორპოსზე და მათთან დაკავშირებულ ყველა მიზეზზე, რომლებმაც გახდილ ამ ღამეებში რამდენი ცხელი სული დააკარგა.
ბერძნული საზოგადოება, როგორც ჩანს, აღარ კმაყოფილია მხოლოდ უმოქმედი წამებითა და რეტორიკული დაპირებებით. ეს გაფიცვა სიმბოლურია, ის გამოხატავს ჯამის უთქმელ რომელია – რომ ამ ღამეები აღარ უნდა განმეორდეს, რომ დაცვა და მოვლაფობის ჩვენება უმნიშვნელოვანესი სოციალური საკითხი უნდა იყოს.
პრაქტიკული რჩევები
- გაფიცვის დროს თავი შეიკავეთ გადაუდებელი გამგზავრებისგან – წინასწარ დაგეგმეთ თქვენი მოგზაურობა და საჭირო საქმეები, რადგან ჯამის საზოგადოებრივი ტრანსპორტი დაკეტილი იქნება.
- თუ თქვენ აუცილებელი სამედიცინო ან პოლიციის სერვისი გჭირდებათ, დაუმკიდებლად დაკავშირდით ნებისმიერ სამგზავრო აგენციაზე ან აციებელი დეკემბირი, რომელთაც შესაძლოა სპეციალური ნებართვა ჰქონდეთ გაფიცვის დროს.
- სამკაზმო ყარ ან თვითმფრინავით მოგზაურობის დაგეგმვა გაფიცვის პერიოდში ზუსტი ინფორმაციის შეთხზულებით გამოიკვლიეთ ავიაკომპანია ან სამგზავრო აგენცია.
- ტაქსი ან საკერძოო სერვისების გამოყენება გაფიცვის დროს შეიძლება დაბალი ელემენტებით მოძიებული იყოს, რითაც წინასწარი დაკვეთა და ფასის შეთანხმება რეკომენდირებული იქნება.
- სოციალურ მედიაზე დაცული იყოს თქვენი მოგზაურობის ინფორმაცია, რადგან გაფიცვის დროს ბევრ გზაზე ან მატარებელზე ინფორმაცია არ იქნებოდა ხელმისაწვდომი.
- საბერძნეთის ყველა რეგიონში გაფიცვის დეტალური ინფორმაციისთვის ოფიციალური სახელმწფო ვებგვერდი ან ტელეფონი გამოირჩიეთ, რათა რეალური ვითარება გაიგოთ გაფიცვის პერიოდში.
დასკვნა
24 საათიანი გაფიცვა ათენში – „არ ვივიწყებთ” – არის ბერძნული საზოგადოების ხმა, რომელიც ჯამის უბედურ ღამეებზე მოითხოვს სამართალი, მოთხოვნილებას და სახელმწფო დაგვიან
ფოტო: Noor Aldin Alwan / Pexels
