საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საერთაშორისო ექსპერტი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, რომელიც მრავალი წელია ევროპაში მოღვაწეობს, თავის ბავშვობას და დედის გავლენას გამორჩეულ დეტალებით გახსენებს. მისი ცხოვრებისი პути, რომელიც რამდენიმე ქვეყნის საზღვრებში გაიჭიმა, ჩამოყალიბდა უკრაინელი დედის გონიერი აღზრდის სიმძიმით და მამის იმერული ფესვებით. ეს ყველაფერი ერთიანად აღმოჩნდა იმ სახლში, სადაც ღიმილი განიხილებოდა საუკეთესო წამალად ქარ-ღარი ცხოვრებისთვის.
პროფესორი ფხაკაძე თანმიმდევრობით აღწერს თავის ბიოგრაფიულ მოვლენებს, რომელიც საინტერესოა არა მხოლოდ აკადემიური კარიერის პerspektივიდან, არამედ მნიშვნელოვანი კაცური ღირებულებებისა და ოჯახური ტრადიციების გადაცემის თვალსაზრისით. მისი საუბარი ხელს უშლის კითხვის დროს კითხვებს, რა უპირობელი კრიტერიუმებია საჭირო იმისთვის, რომ პიროვნება გაიზარდოს ძლევამოსილი, თვითკრიტიკული და წინმსწრებელი ადამიანად.
ორი ფესვის ერთ გულში
გიორგი ფხაკაძე ქუთაისში დაიბადა, თუმცა მისი ბავშვობის უმეტესი ნაწილი უკრაინის ლვოვში გატარდა. ეს რეალობა არ იყო მხოლოდ გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის საკითხი, არამედ ორი კულტურის, ორი მენტალიტეტის წინააღმდეგობაზე დაფუძნებული ნაზი წონასწორობის ხელოვნება. მისი დედა, ტატიანა ფხაკაძე, უკრაინელი ბიოფიზიკოსი იყო, ხოლო მამა – იმერელი ქართველი. ეს ორ სამყაროს სიმბიოზი განუსაზღვრელი გახდა ბავშვის პიროვნულ განვითარებაში.
ქუთაისში, სადაც ფხაკაძე თავის ცხოვრებას დაიწყო, მან გამოიცვალა რამდენიმე საშუალო სკოლა – მე-17, მე-14 და მე-9 საშუალო სკოლები. თითოეული სკოლა თავის კვალს ტოვებდა ბავშვის ზეწოვის პროცესში, მაგრამ რეალური შობის წერტილი იმ მომენტამდე დაკავშირებული იყო, როდესაც კიდევ უფრო ხშირი გადაწყობა დაიწყო ოჯახის ცხოვრებაში. დედის კარიერის მიყოლებით, ოჯახი ხშირად გადაადგილდებოდა, რაც ხელახლა აღმოჩნდა ბავშვის სოციალური უნარ-ჩვევებისა და მოქნილობის განვითარებაში.
კიდეთი ქვიშთან: მრავალმხრივი განათლება
ფხაკაძე საკუთარი ბავშვობის აღწერილობაში განსაკუთრებულ ადგილას აკეთებს გარემოს ის მრავალფეროვნება, რომელშიც ის გაიზარდა. თითქოს ირონიულად ჟღერს, მაგრამ სხვადსხვა საშუალო სკოლებში სწავლა აკადემიური სიმბოლოა, ცხოვრებული გამოცდილებისთვის. დაბალი სკოლის წლებში ის რეგულარულად დამთავრებული ზეკლებზე დიდი ხნის განმავლობაში სხვადსხვა ტიპის მოქმედებებით იყო დაკავებული.
ჭადრაკი, ცეკვა, ცურვა და ჭიდაობა – ეს მხოლოდ მის გარშემომყოფ წრეებში აღნიშნული საქმიანობის ნაწილია. ასეთი მრავალფეროვნება არ იყო მხოლოდ რეკრეაცია, არამედ სამოწმენო ფორმა იმ რეზილიენტობის შესასწავლად, რომელიც გვჭირდება ცხოვრებაში კარ-ღარი გადამწირი პირობებში. თითოეული ამ აქტივობამ გასწავლა დისციპლინა, ფოკუსი და ერთობლიობა. ჭადრაკი – სტრატეგიული აზროვნება, ცეკვა – არტისტული გამოხატულება, ცურვა – ფიზიკური სიძლიერე, ჭიდაობა – დაძლევის ნება.
დედის მანდატი: დამოუკიდებლობა და ღიმილი
როდესაც ფხაკაძე საუბრობს მის აღზრდაში ყველაზე ადამიანზე, რომელმაც მოახდინა ყველაზე დიდი გავლენა, პასუხი აზრობრივი და ხელმოწერილი – ეს მისი დედა იყო. ტატიანა ფხაკაძე, ბიოფიზიკოსი პროფესიით, მიზნობრივად ემუშავებოდა ის ასპექტებზე, რომელიც ხშირად დიდ ფასს დაუძღვენ მშობლებმა: პიროვნული დამოუკიდებლობა და ემოციური ბურთულა. სამწუხაროდ, ტატიანა დიდი ხნის წინ გარდაიცვალა, მაგრამ მისი შედეგი კვლავ ცოცხალი რჩება ძის ცხოვრებისა და სამოქმედო ხერხის ტრივიალურ ასპექტებში.
მედიცინაში თუ ფსიქოლოგიაში პროფესორის ერთ-ერთი ყველაზე მახსენებელი რჩევა იყო რეკურსიული პრინციპი: ღიმილი, საუკეთესო წამალია ყველაფრისთვის. ეს არ იყო ზედაპირული პოზიტივიზმი, არამედ ღრმა ფილოსოფიური მოწოდება, რომ ცხოვრების წინააღმდეგობების დროსაც კი, თუ შენს სახეზე ღიმილი დაინახავენ, ის უფრო მეტი ძალა დაგატანკებთ ვიდრე გაკრძალულობა ან მიმიკა. მხოლოდ ეს ასე არ იყო: ის კიდევ რეკომენდაციების კოგნიტიური სიღრმე იყო.
სკოლის პერიდში, მიმდინარე ღია, გიორგი რეგულარულად მერობდა. მისი დედა გამოწვეულ სკოლაში, სხვა დაკავშირებული ზომებით. მასწავლებლებმა წარმოადგინეს საჩივარი: ეს ბავშვი რიგით არ აქცევდა სერიოზულად, ყოველთვის იღიმიდა, თუნდაც მაშინაც კი, როდესაც ჩხუბობდა. მაგრამ დედმა ეს განსხვავებულად აღიქვა – არა როგორც პრობლემა, არამედ როგორც შინაგანი ძლევა, რომელიც უნდა დამჭერიყო და განვითარებული მეთოდით გადამეწირო.
დამოუკიდებლობის აკადემია: ბავშვობის გამოცდილებები
ფხაკაძის დედა მხოლოდ სიტყვებში არ თქვამს დამოუკიდებლობის მნიშვნელობაზე. ის ამას ჰაკი, აღსამეზობლო და მძღოლიან ზემოქმედებით ასწავლიდა. ხუთი წლის ასაკში, ქუთაისიდან ლვოვში, პატარა გიორგი თვითმფრინავით მარტო გადაფრინდა. ეს არ იყო უცხო ლიბერტარიანული ექსპერიმენტი, არამედ დაკეცილი, მინდობისა და ადამიანის თავისუფლების ფილოსოფია. ხუთი წლის ბავშვი აირს რეწილი რეახ ლეტინებით ხელმოწერებულ ტრასპორტულ საშუალებაში მხოლოდ იმ დროს, როდესაც დედა წარმოიდგენდა, რომ მან გაიშნობა რა უსაფრთხოებისა და რა საჭიროებაა, რომელი გზა მიუთითებს შუწლეულ სახელმძღვანელოს.
ბაზარში ცალმხრივი სეირნობებიც თავის გზას იკვლევდა. პატარა გიორგი შედეგებზე აბრუნვის მომენტიდან ისწავლიდა შორეულობის აღკვეთას, მიმართულების მოძიებას, ხელს შეუწყებული გამყარების გზებს. ეს თავის მხრივ, რა თქმა უნდა, სუფთა თამბია აბსტრაქტული ფილოსოფიური მოწოდებისა. არა, ეს ის აზრებისა და რეალური ცხოვრებისთანმიმდევრობის კიდევ ერთი ილუსტრაციაა, რომ მშობლიანი საჭირო არ არის მხოლოდ შინათლი, დაკვთა და რეგულირება, არამედ ბავშვის ჯამი პიროვნების უღალატო გაღიმება.
პრაქტიკული რჩევები
- მრავალმხრივი აქტივობები დაიგეგმეთ: ბავშვის განვითარებისთვის აუცილებელია მისი გარკვევა სხვადსხვა სახის საქმიანობაში – აკადემიური საგნებიდან დაწყებული ფიზიკული სპორტისა და სახელოვო კერძოებით დამთავრებული. ეს რეზილიენტობა განმეზობლობდა და ხელს უწყობს მრავალფეროვანი თავისუფლებებისა და უნარ-ჩვევების განვითარებას.
- ემოციური ინტელიგენტობა გასწავლეთ: სირთულეთა დროსაც კი დადებითი დამოკიდებულება აუცილებელია. გათავისუფლება ღიმილით, კეთილმოსურნე კომუნიკაცია და მეუბნების უნარი ბავშვებს სულ უფრო ღირებული უნარ-ჩვ
ფოტო: Ron Lach / Pexels
