დემოგრაფიული ცვლილებები მსოფლიო მასშტაბით უმნიშვნელოვანესი საკითხია, რომელიც პირდაპირ გავლენას ახდენს ეკონომიკურ, სოციალურ და პოლიტიკურ მდგომარეობაზე. 2023 წელს მსოფლიო მასშტაბით 134 279 612 ბავშვი დაიბადა, რაც კიდევ უფრო ხაზს უსვამს გარკვეული რეგიონებისა და ქვეყნების აღრმავალი დემოგრაფიული ტენდენციებს. მსოფლიო მოსახლეობის ზრდის პროცესი არ არის თანაბრად განაწილებული — ზოგიერთ ქვეყნებში შობადობის მაჩვენებელი ექსპონენციალურად იზრდება, სხვებში კი კლებას ჟამს.
მოცემულ სტატიაში წარმოგიდგენთ უახლესი სტატისტიკური მონაცემებით ქვეყნებს, რომლებშიც ყველაზე მაღალი annually შობადობის მაჩვენებელი ფიქსირდება. ეს ინფორმაცია განსაკუთრებით აქტუალურია ემიგრანტებისთვის, რომელთაც უნდათ გააკეთონ ინფორმირებული გადაწყვეტილებები საცხოვრებელი ადგილის არჩევის კითხვაში, ასევე იმ სპეციალისტებისთვის, რომლებიც მუშაობენ დემოგრაფიული პოლიტიკის სფეროში.
ინდოეთი — უდიდესი შობადობის რიცხვი
ინდოეთი უტყუარად ჰორდის პირველი ადგილი ქვეყნებში, სადაც ყველაზე მეტი ბავშვი იბადება. უშუაბ ამ ქვეყნის ტერიტორიაზე ყოველდღიურად საშუალოდ 60 000 ბავშვი იბადებოდა უფრო ადრინდელ პერიოდში, თუმცა მოვიდა 2023 წელი, როდესაც ეს მაჩვენებელი კიდევ უფრო გაიზარდა და დღეს უკვე 63 169 ბავშვს აღწევს ყოველდღე.
ინდოეთის განუმეორებელი შობადობის მაჩვენებელი მრავალი ფაქტორის კომბინაციის შედეგია. პირველ რიგში, ქვეყნის მოსახლეობა წარმოადგენს მსოფლიოს მეორე უდიდეს — მილიარდზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს აქ. კულტურული, რელიგიური და სოციალური ტრადიციები ისეთია, რომ ოჯახებში ხშირად ბევრი შვილი იბადება. გარდა ამისა, ჯანმრთელობის დაცვის მდგომარეობის გაუმჯობესება დედთა და ბავშვების სიკვდილიანობის შემცირებამ, რასაც თავის მხრივ შობადობის სტატისტიკაზე დადებითი გავლენა მოახდინა.
შობადობის ასეთი მაჩვენებელი ქმნის კიდეც რთულ გამოწვევებს ინდოეთის წინაშე. განათლება, ჯანდაცვა, საცხოვრებელი, შედეგად — ეკონომიკური განვითარება — ეს ყველა სფერო უნდა გამოცდილი იყოს უზარმაზარი მოთხოვნის წნეხის ქვეშ. სწორედ ამიტომ ინდოეთის მთავრობა განიხილავს სხვადსხვა დემოგრაფიული პოლიტიკის ზომებს, რათა დაბალანსოს შობადობის მაჩვენებელი.
ჩინეთი — მეორე თანამიმდევრობა
ჩინეთი მეორე ადგილზე დგას ქვეყნებში, რომლებშიც აბსოლუტური რიცხვით ყველაზე მეტი ბავშვი იბადება. 2023 წლის ოფიციალური ჩანაწერების მიხედვით, ჩინეთში ყოველდღიური შობადობის რიცხვი 29 205-ს შეადგენს, რაც ინდოეთის შიგნით ნიშნავს, მაგრამ მაინც უდავოდ დიდი რიცხვი მსოფლიო მაქნიანობაში.
საინტერესოა ის ფაქტი, რომ ჩინეთი ისტორიულად განსხვავებული სიტუაციის წინაშე იდგა. 1979 წლიდან 2015 წლამდე ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე გააკეთა ქვეყნის მთავრობამ „ერთი შვილის პოლიტიკა”, რომელიც მკაცრად შეზღუდავდა ოჯახებში გაჩენილი შვილების რაოდენობას. ეს პოლიტიკა აგებული იყო იმ მიზნით, რომ შემცირდეს დემოგრაფიული წნეხი და გაფრთხოვდა ეკონომიკური განვითარება.
თუმცა, როდესაც 2015 წელს ამ კანონი გაუქმდა, ჩინეთმა დაუშვა ორი შვილი ოჯახებში, ხოლო 2021 წელს სამი შვილიც კი დაშვებული იყო. მიუხედავად ამისა, შობადობის მაჩვენებელი მოსალოდნელი ზრდის ნაცვლად პირიქით დაიწყო ქვევითკენ სწრაფი მოძრაობა, რაც დაკავშირებულია ეკონომიკური განვითარების უმაღლეს დონემდე წაწევასთან, მდელობის სტაფირებასთან და თანამედროვე ღირებულებებთან.
ნიგერია — სამესამე უდიდესი შობადობა
ნიგერია, აფრიკის მაქვემდებარი ქვეყანა, მესამე ადგილზე დგას ქვეყნებში, სადაც ყველაზე მეტი ბავშვი იბადება. ნიგერიაში რეგისტრირებულია წლიური 8.1 მილიონი შობადობა, რაც ყოველდღიურად 22 216 ბავშვის დაბადებას ნიშნავს. ეს რიცხვი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, უხსოვარი იმაზე, რომ ქვეყნის მოსახლეობა კიდევ ზოგადი თვალსაზრისით ინდოეთის ან ჩინეთის შედარებით ნაკლებია.
ნიგერიაში მაღალი შობადობის მაჩვენებელი აფრიკის კონტინენტის უფრო ფართო დემოგრაფიული ტენდენციის ნაწილია. კულტურული ნორმები, აქ იმას მიუთითებს, რომ დიდი ოჯახი უმაღლეს ღირებულებად ითვლება. ამასთან, რელიგიური მრიდობა — როგორც ისლამი, ისე ქრისტიანობა — ხშირ შემთხვევაში უპირატესობას ანიჭებს ოჯახურ ცხოვრებას და ბავშვების გაჩენას.
სამედიცინო მომსახურების ხელმიუწვდომელობა და რეპროდუქციული აღზრდის დაბალი დონე ასევე აქვე კომპლექსის ნაწილი. მხოლოდ გაუმჯობესების საშუალებით შობადობის მაჩვენებელი თანდათან დაიწყებს კლებას. დღეს ნიგერია წარმოადგენს ერთ-ერთი იმ ქვეყნიდან, რომელმაც უნდა პასუხი აღმოაჩინოს დემოგრაფიული ზრდის აღრმავალ დინებებზე.
პაკისტანი და ინდონეზია
პაკისტანი დიდი აზიური ქვეყანა, უსაფრთხოდ ოთხ ადგილზე მდებარეობს ქვეყნებში, სადაც ყველაზე მეტი ბავშვი იბადება. პაკისტანში ყოველწლიურად 6,4 მილიონიანი შობადობა ფიქსირდება, რაც ყოველდღიურად 17 738 ბავშვის დაბადებას აღწევს. პაკისტანის დემოგრაფიული სიტუაცია კიდევ უფრო რთულია, იმის გამო, რომ ქვეყნის განვითარების დონე იოლი არ არის და სოციალური დაცვის სისტემა ნაკლებად განვითარებული.
წილის თანამიმდევრობა დასრულდება ინდონეზიით, რომელიც მეხუთე ადგილზე გამოჩნდა ჩამოთვლილი ქვეყნებიდან. ინდონეზიაში ყოველწლიურად 4.4 მილიონი შობადობა რეგისტრირდება, ხოლო ყოველდღიური რიცხვი 12 148 ბავშვს აღწევს. ეს ქვეყნა, რომელიც მსოფლიოს ყველაზე მომჩქეო ნაწილში ცხოვრობს, ასევე სპეციფიკური დემოგრაფიული მახასიათებლებით გამოირჩევა.
პრაქტიკული რჩევები ემიგრანტებისთვის
- დემოგრაფიული კონტექსტის შესწავლა: სანამ რომელიმე ქვეყნაში გადაინაცვლებთ, კარგად გაარკვიეთ მის დემოგრაფიული პროფილი. მაღალი შობადობის მაჩვენებელი ხშირად ნიშნავს უფრო ახალგაზრდა მოსახლეობას, რაც ბევრი სრულმხედელი სამუშაოს ნიშნავს, მაგრამ ასევე უფრო მაღალი კონკურენციას რынკში.
- სოციალური პირობების გამოკვლევა: იმ ქვეყნებში, რომლებშიც მაღალი შობადობა რეგისტრირდება, ხშირად იყო დაბალი დედთა შეცნობილობა და მდელობის უფლებები. ეს პირობები შეიძლება გაზიდოს ღირებულებებით, რომლებიც ხელს უშლიან ქალთა კარიერული განვითარების.
- ჯანმრთელობის დაცვის მდგომარეობის შეფასება: რეგიონებში, სადაც მაღალი შობადობა ხელს უშლის ჯანმრთელობის ზეგავლენის სერვისების, უნდა გვქონდეს საკმარისი ხელმის
ფოტო: Виктор Соломоник / Pexels
