ქართული ალპინიზმის ისტორია დიდი ღირსებით არის აღნიშნული უმრავალი ღაღადილი მიღწევით და დამბჯენელი ადამიანების მოღვაწეობით. მსოფლიოს უმაღლესი მწვერვალის, ევერესტის დაფconquest არის თითოეული მთის დამპალის ოცნება, რომელიც ადამიანის გულის ძალისა და თავდადებულობის სიმბოლოდ რჩება. 1999 წლის 12 მაისი ქართული ალპინიზმის ისტორიაში ოქროს ასოებით ჩაიწერა — ამ დღეს ქართველი ალპინისტები, დიდი შეცდომებისა და სიძნელეების გადალახვის შემდეგ, დედამიწის უმაღლეს წვერზე აიმართლნენ.
ევერესტის ზღვრული აღმაფრენა მხოლოდ მახეტიკური ხელმოქმედება არ არის, არამედ ადამიანის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური უნარების, სამედიცინო მკრთალობის, ტექნიკური უნარჩუნობის და ორგანიზატორული წინასწარგანზომილების სერიოზული გამოცდა. ევერესტის უმაღლესი მწვერვალი, 8848 მეტრის სიმაღლე, ადამიანის ორგანიზმზე სახიფათო გავლენას ახდენს: ჟანგის ქარი, ძლივადობის ზღვარზე დაბალი ტემპერატურა (მინუს 40 გრადუსი), და ატმოსფერული წნევის მკვეთრი კლება. თუმცა ქართველი ალპინისტების გამარჯვება დამტკიცება გახდა იმ ფაქტის, რომ სწორი მომზადება, გამძლეობა და გუნდური მუშაობა სახელმწიფოთი საწყეთი შედეგის მაძოდელი მხარე.
ევერესტის დაფ conquest: მსოფლიო მთის ალპინიზმის კონტექსტი
ევერესტი, რომელიც ტიბეტურად “ჩომოლუნგმა” ან “სამყაროს დედამ” ეწოდება, პირველად british ექსპედიციამ დაიპყრო 1953 წელს, როდესაც ედმუნდ ჰილარი და ტენზინგ ნორგეი მწვერვალზე აიმართლნენ. მას შემდეგ მსოფლიოს ბევრი ქვეყნის მთიელებმა ეს მიღწევა განმეორეთ აქვთ. ევერესტის დაჯდომა დღეს უკვე “ბიჭის საქმე” არ რჩება, თუმცა ის ყოველთვის სახიფათო რჩება. ეს მხოლოდ პიკის მიღწევა არა, არამედ უკან დაბრუნებაა კრიტიკულად მნიშვნელოვანი. ბევრი ალპინისტი მწვერვალზე მოკვდა ან დაკარგა სიცოცხლე ფიქალი ქვემო შემთხვევით.
ქართველი ალპინისტებმა თავიანთი ეკსპედიცია 1999 წელს ზღვარი გადაკვეთეს, როდესაც წლების მომზადებისა და დაფინანსების შემდეგ გუნდი ქვენებას დაიძრო. ეს არ იყო პირველი ცდა და არც ბოლო, რადგან მთის აბჯდომას ხშირად პირველი შეცდომები და ბ misfortunes ახლავს. თუმცა 12 მაისის სიახლე დადებითი აღმოჩნდა ქართული გაზეთებისა და მედიუმის თვალთახედვიდან, რაც ჩვენი ქვეყნის ალპინისტებს პატივი სცემდა.
ქართული ალპინიზმის განვითარება და მისი მიღწევები
საქართველოში მთის აბჯდომის ტრადიცია ღრმა ისტორიული ფესვები აქვს. კავკასიოს მთებმა, რომელთა შორის ყაზბეგი, არაგვი და ეილბრუსი, თაობებს ქართველი ალპინისტებმა გამოითვალეს. თუმცე ევერესტი სხვა მასშტაბის გამოწვევაა — ეს არის მსოფლიოს უმაღლესი მწვერვალი, რომელიც გაცილებით მეტ რესურსს, დროს და ფინანსურ ხარჯებს საჭიროებს, ვიდრე ყოველდღიური პიკი-აბჯდომა.
ქართველ ალპინისტებს ევერესტის აღმაფრენის გეგმა რამდენიმე წელი წინ გქონდათ შედგენილი, მაგრამ პრაქტიკული განხორციელება კომპლექსური ამოცანა იყო. ეკსპედიციის ორგანიზება, გუნდის შერჩევა, მედიცინური გამოკვლევა, ტექნიკური აღჭურვილობის შეთავაზება, ფინანსური დაფინანსება — ეს ყველა კომპონენტი ერთი სახელმწიფო ხერხემლის მსგავსად უნდა იმუშავებდა იმისთვის, რომ ეკსპედიცია წარმატებული გამხდარიყო.
1999 წლის მოვლენა ქართველ ალპინისტებისთვის ჯიუტი საბეჭდი კითხვის პასუხი გახდა: “რას მივაღწიეთ ნიკოლოზ სიმონაძე, ლევან ოქროშვილი, პეტრე ღოღოლიძე, ელგუჯა კობახიძე და სხვა ალპინისტებმა, რომელთა სახელებიც ამ ისტორიულ მომენტში გამოიკვეთა?” პასუხი მარტივი იყო: ისინი მტრობის ნიშნად ის წერტილი აიღეს, სადაც მთა სამყაროს ზღვრას ტიკებს.
ევერესტის ზღვრული clima და ფიზიკური გამოწვევები
ევერესტის მწვერვალი არის ადამიანის ორგანიზმის მერე მდელოს ნიშნები. 8848 მეტრის სიმაღლეზე ატმოსფერული წნება დაბლა დაქვემდებარებული სიმძიმის დაკარგვით მხოლოდ 34% რჩება ზღვის დონის შედარებით. ეს უბრალოდ იმას ნიშნავს, რომ თითოეული ასპილოს თითქოს “სიმსუქნე” ოქროს სახელოვანი ხელსკეთი ხდება ფილტრირებული.
მწვერვალზე ტემპერატურა ხშირად მინუს 40 გრადუსამდე ისეთი უცხოა, რომ სხვადსხვა სტრატეგიის და რუხი პალიტრა, საიდან ალპინისტები ღეფილ სახლს დაბრუნდებიან. უმეტესად თოვლი და ლედი, რომელიც დღის განმავლობაშიც რჩება. მხოლოდ მეორე ტიტანის პიკზე, სადაც წამწამი აღვეს, მარტივი დღე მოვიდა, რომელიც კიდევ უფრო მძიმე გახდა ის ფაქტი, რომ ყოველი ნაბიჯი გაურბოტავი იყო ღალატების მიერ.
ევერესტის აღმაფრენაში ის ტიპიური გამოწვევებიდან მეორე არის “death zone” — 8000 მეტრის სიმაღლე და მეტი. აქ ყოველი ბრინჯაო კუნძული ზღვის დახმელი ნაკადი მოვა ფილტრირებული კოკოსი. ადამიანის ტვინი, კუჭი, თითები სულ უფრო მოწითალო ხდება. ბევრმა ალპინისტმა აქ დაკარგეს საკუთარი ჯ სახელმწიფო უნარი.
1999 წელი ქართული ალპინიზმის მაჯიკური წელი
1999 წელი საქართველოს ალპინიზმის ისტორიაში გარკვევილი წელი იყო, რომელიც ჭეშმარიტი მაგნიტი გახდა ახალი თაობის მთიელებმა. მხოლოდ ევერესტი არა, საღამოსთან კავშირში ბევრი სხვა მთის აბჯდომა განხორციელდა. ეს არა მხოლოდ ენთუზიაზმის გამოხატვა იყო, არამედ ქართული საზოგადოებრივი სხეულის თავაზრიანობის გამოცდა.
ის ფაქტი, რომ ქართველი ალპინისტები ევერესტის მწვერვალზე აიმართლნენ, დიდი სიამაყე იყო ქვეყნისთვის. გაზეთებმა, ტელევიზიაბმა და რადიომ ამ მოვლენაზე ფარავი ქვეშ გააკეთეს. ის ეკიპაზი წადიან ციტატეებით შევსებული აღმოჩნდა, რომელიც გამოთქმული იყო პიკის მიღწევის მომენტში.
პრაქტიკული რჩევები ევერესტის ზღვრული აღმაფრენისთვის
- გრძელვადიანი მომზადება — ევერესტის აღმაფრენა წლების მომზადების ჯამი იყო. სპეციალიზირებული ტრენინგი, კვლები, უფრო მოკლე მწვერვალებზე ხელი, ფიზიოლოგიური დაზღვევა — ეს მხოლოდ დასაწყისი იყო.
- ჯანმრთელი კვება და სპორტული რეჟიმი — ალპინისტებმა წინასწარ უნდა მიმოეტანი სხეული დასამტკიცებელი ცდებს, რომელთაც სიმაღლეზე დაიძებენ.
- ატმოსფერული აკლიმატიზაციის ეტაპები — მწვერვალზე რეკომენდებული აკლიმატიზაციის საფეხურები, როგორიცაა Camp I, II, III, IV, მკაცრად უნდა დაცვა.
- სწორი აღჭურვილობა — მაღალ სიმაღლეზე აღჭურვილობის შერჩევა მოიცავს სპეციალური ფეხსაცმელი, თვალსახსოვი, საღრმელი და უსაფრთხოების აღჭურვილობას.
- ჯგუფური დინამიკა — ალპინიზმი გუნდური ახელი რჩება, სადაც თითოეული სხ
ფოტო: Prabin Sunar / Pexels
