გერმანიაში გადასვლა ქართველი ემიგრანტებისთვის ცხოვრების მნიშვნელოვან სიტუაციის ცვლილებას ნიშნავს. თუმცა, ამ ღირსშესანიშნავ ქვეყნაში მდგრადი ცხოვრების საფუძველი არის სამედიცინო დაზღვევის სწორი მოწყობა. გერმანიის ჯანდაცვის სისტემა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე განვითარებული და მეთოდური სისტემაა, მაგრამ მისი სტრუქტურა ახალი ემიგრანტისთვის რთულად გასაგები შეიძლება. ეს სტატია ამ რთული, მაგრამ აუცილებელი საკითხების ღრმა ანალიზი უთხრის ქართველი მოსახლეობის კუთხით.
- რა არის გერმანიის ჯანდაცვის სისტემა და რატომ აქვს მას დიდი მნიშვნელობა ემიგრანტებისთვის
- სახელმწიფო დაზღვევა (GKV) — სისტემის სიმ და გული
- კერძო დაზღვევა (PKV) — სე რა უნდა იცოდეთ
- ემიგრანტის სტატუსი და რეგისტრაცია — რა უნდა იცოდეთ
- ემიგრანტი ოჯახი და დაზღვევა — მნიშვნელოვანი აქტი
- სპეციალური პირობები ემიგრანტებისთვის — უფლებები და პასუხისმგებლობა
- პრაქტიკული ხელშეხება დროის ერთეულებში
- წაიკითხეთ ასევე
რა არის გერმანიის ჯანდაცვის სისტემა და რატომ აქვს მას დიდი მნიშვნელობა ემიგრანტებისთვის
გერმანიის ჯანდაცვის სისტემა არის ერთ-ერთი ყველაზე კომპლექსური და ერთდროულად ეფექტიანი სამედიცინო სისტემა, რომელიც მსოფლიოში გავრცელებულია. ის დაფუძნებულია გერმანელი ოტო ფონ ბისმარკის მიერ XIX საუკუნეში შემოღებული სოციალური დაზღვევის პრინციპებზე. ამ სისტემის გულში მდგომარეობს კოლექტიური პასუხისმგებლობა — იდეა იმისა, რომ ყველა ადამიანი, რომელიც ქვეყნაში მუშაობს და ცხოვრობს, უნდა ისარგებლოს სამედიცინო მომსახურებით, მიუხედავად მათი ფინანსური მდგომარეობისა.
ქართველი ემიგრანტებისთვის ეს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს რამდენიმე მიზეზის გამო. პირველი, სამედიცინო დაზღვევა გერმანიაში არის არა მხოლოდ რეკომენდაცია, არამედ კანონით სავალდებულო მოთხოვნა. მეორე, სწორი დაზღვევის გარეშე, თუნდაც დროებით, ემიგრანტი აღმოჩნდება სამართლებრივი რისკის ქვეშ. მესამე, სისტემის მეშვეობით ემიგრანტი პირველად ხვდება გერმანული ბიუროკრატიის სამყაროში, და ამ გამოცდილება მნიშვნელოვანია მომდევნო ბიუროკრატიული გამოწვევებისთვის.
გერმანიის ჯანდაცვის სისტემა შედგება რამდენიმე ფენიდან: პირველი ფენა არის სახელმწიფო (სოციალური) დაზღვევა, რომელიც დაფარავს აბსოლუტური უმრავლესობას. მეორე ფენა არის კერძო დაზღვევა, რომელიც დიზაინ করილია კონკრეტული ჯგუფებისთვის. მესამე ფენა — დამატებითი დაზღვევა, რომელიც გაფართოებულ მოცემულებებს უფრთხე. ამ ფენიანი სტრუქტურის გაგება აუცილებელია, რომ ემიგრანტმა სწორი არჩევანი გააკეთოს.
სახელმწიფო დაზღვევა (GKV) — სისტემის სიმ და გული
გერმანიის ჯანდაცვის სისტემის ძირითადი საფუძველი არის სახელმწიფო დაზღვევა, რომელსაც გერმანულად „Gesetzliche Krankenversicherung” ეწოდება — შემოკლებით GKV. ეს არის სოციალური დაზღვევის მოდელი, რომელიც ფუნქციონირებს როგორც თითქმის „განაწილების სისტემა” — ის, ვინც მუშაობს და გამომუშავებს, ხელფასის გარკვეული ნაწილი ხარჯავს დაზღვევაზე, რაც აკრებს პულს, საიდანაც გადაიხდის სამედიცინო მომსახურება ყველა გაწევრების — მათ შორის უმუშევარი და დაკარგული შემოსავლის მქონე ადამიანების.
GKV-ში გაწევრება ქართველი ემიგრანტებისთვის, როგორც წესი, ავტომატური მოვლენაა, თუ ისინი დაქირავებულები არიან. დამსაქმებელი ხელფასის დიდი ნაწილის დაფარვას ზრუნავს — ეს ისეთი სამედიცინო შენატანია, რომელიც წაკითხულია ხელფასიდან დაზღვევის სახელმწიფო ფონდებში. შენატანის ტიპიური ნორმა აღემატება ხელფასის 15%-ს, რომელიც თანაბრად იყოფა დამსაქმებელსა და დამქირავებელს შორის. ეს მეთოდი უზრუნველყოფს, რომ ხელფასი ემიგრანტამდე მხოლოდ პერტურბაციის შემდეგ მივა, მაგრამ დაზღვევის მიღება სრულყოფილია.
GKV-ის სარგებელი ფართო და ყოვლისმომცველია. ის ფარავს ვიზიტებს სახელმწიფო ექიმებთან, კერძო პრაქტიკოსებთან (რომლებიც მუშაობენ GKV-ის შეთანხმების ფარგლებში), ჰოსპიტალიზაციას, პოლიკლინიკურ სამედიცინო მომსახურებას, გარკვეული კატეგორიის მედიკამენტებს, ფიზიოთერაპიას, სტომატოლოგიური მომსახურების ნაწილს (თუმცა მეტი ღირებულების სტომატოლოგია მოითხოვს დამატებით შენატანებს), ორსულობა-მშობიარობის დაკვირვებას და ბავშვის დაბადების მომსახურებას, გარკვეული პროფილაქტიკური შემოწმებებს და აკრძალული დაავადების ლეკი პროგრამებს.
ქართველი ემიგრანტებისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ის, რომ GKV-ში გაწევრებული პირის ოჯახის წევრებმა — მეუღლემ, შვილებმა და სხვა დამოკიდებელმა ხელმოუკიდებელი შემოსავლის გარეშე — შეიძლება მიენიჭოთ ე.წ. „კოვერიდი ოჯახი” სტატუსი. ეს ნიშნავს, რომ ისინი ასევე დაფარულები არიან დაზღვევით, თუ მხოლოდ დამზღვევი ოჯახის წევრი გაწევრდა. ეს მნიშვნელოვნად აფხვიერებს ოჯახებზე დაზღვევის ღირებულებას.
კერძო დაზღვევა (PKV) — სე რა უნდა იცოდეთ
კერძო სამედიცინო დაზღვევა, რომელსაც გერმანულად „Private Krankenversicherung” ეწოდება (PKV), წარმოადგენს ალტერნატივას GKV-ის. თუმცა, მნიშვნელოვანია იმის გაგება, რომ PKV არ არის ამ პირებისთვის ხელმისაწვდომი. კანონი ის პირებს უფლებას აძლევს PKV-ში გადასვლის, რომლებიც აკმაყოფილებენ გარკვეულ კრიტერიუმებს.
პირველი კატეგორია — თვითდასაქმებული პირები. თუ ქართველი ემიგრანტი მცირე ბიზნესის აწყობას აპირებს ან უკვე აწყობილი აქვს, მას შეთავაზება ეძლევა კერძო დაზღვევის ფარგლებში გადაწასვლის. მეორე კატეგორია — საჯარო მოხელეები და პირები, რომელთა შემოსავალი აჭარბებს გარკვეულ ზღვარს (ეს ზღვარი წლიდან წელს რეგულარულად განახლდება). მესამე კატეგორია — სხვა განსაკუთრებული პირები, რომლებსაც კანონი უფლებას აძლევთ.
PKV-ის დადებითი მხარე ის არის, რომ ის ხშირად უფრო ფართო სპექტრის სერვისებს გვთავაზობს, აგრეთვე უფრო სწრაფი ვიზიტების და გამოკვლევის საშუალებას. კერძო ექიმების ხელმისაწვდომობა უფრო მეტი დროის მოქნილობის შესაძლებლობას ქმნის. თუმცა, PKV-ის უარყოფითი მხარე არის მისი დანიშვნის ხარჯი. პრემიები დაკალკულირებულია ემ ინდივიდუალური რისკის ფაქტორებზე — ასაკი, სქეს, ჯანმრთელობის მდგომარეობა. გარდა ამისა, PKV-ის პრემიები დროის მიმდინარეობით აქვთ ტენდენცია აღმატებული ზრდის, მითითებით რომ სენიორი აღმოჩნდება უმეტესად ყოვლაფერს, რაც თხოვს გამოკვლევებისა და ხელმოწერის კვალიფიკაცია.
ქართველი ემიგრანტებისთვის PKV კარგი ვარიანტი შეიძლება იყოს, თუ ისინი თვითდასაქმებულები არიან და გრძელვადიანი ფინანსური გეგმა გაკეთებული აქვთ. თუმცა, ბევრი ემიგრანტი, განსაკუთრებით პირველი ხნის განმავლობაში, GKV-ის დაფუძვებული სტრუქტურა მეტად უპირატესობს, რადგან ის უფრო გამოსადეგი, ნაკლებად კომპლიკუსი და მათი ფინანსური ვითარების ზემოთ ხარჯავს.
ემიგრანტის სტატუსი და რეგისტრაცია — რა უნდა იცოდეთ
გერმანიაში დაფიქსირების შემდეგ, ქართველი ემიგრანტი ადარებით მცირე დროში უნდა დარეგისტრირდეს სამედიცინო დაზღვევায়. ამ პროცესის პირველი ნაბიჯი დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა სტატუსი აქვს ემიგრანტს.
თუ ემიგრანტი დაქირავებულია — დამსაქმებელი აკეთებს სამედიცინო დაზღვევის რეგისტრაციას. ეს პროცესი მოქმედებს ავტომატურად. დამსაქმებელი უნდა გაცნობიერებული იყოს, რომ რეგისტრაცია აუცილებელია საქმიანი თანამშრომლის დაქმნის შემდეგ — ეს არის კანონით დაწესებული მოთხოვნა. თუ დამსაქმებელი ამ ვალდებულებას არ ჯობს, ემიგრანტის უფლება აქვს ზე კომპეტენტური ორგანოს მიმართოს და განცხადება შეიტანოს.
თუ ემიგრანტი თვითდასაქმებული ან უმუშევარი არის, მას პირადად უნდა შეარჩიოს სადაზღვევო ფონდი (Krankenkasse) და განახორციელოს რეგისტრაცია. გერმანიაში დაახლოებით 100+ სადაზღვევო ფონდი მოქმედებს. თითოეულს თავის საკუთარი აპ აქვს, რომელიც გერმანული ওয়েბ-სამეცნიერო პორტალებში მოცემულია. რეგისტრაცია შეიძლება უმეტესწილად ონლაინით ან პირადი სამეთოდო ფორმით გაკეთდეს.
რეგისტრაციის დროს ემიგრანტი უნდა მოამზადოს შემდეგი დოკუმენტები: პორტფოლიო (პასპორტი), აქ რეგისტრაციის დასტური, ზოგჯერ — სამუშაო ხელშეკრულება ან თვითდასაქმებულების დამადასტურებელი დოკუმენტი, ბანკის დეტალები (იბანი), რეკვიზიტები. რეგისტრაციის შემდეგ ემიგრანტი იღებს დაზღვევის აბსტრაქტული კოდს (Versichertennummer) და სამედიცინო ბარათი (Krankenversichertenkarte), რომელიც ჰიერ დამჭირდებათ, როდესაც რომელიმე ექიმთან ან ფარმაკოლოგის წინ გამოჩნდება.
ემიგრანტი ოჯახი და დაზღვევა — მნიშვნელოვანი აქტი
ქართველი ემიგრანტი ხშირად გარდა საკუთარი, მოაქვთ პერიოდ ოჯახის წევრებიც, ან ქვიშაში ოჯახი დაიარსებენ. ამ შემთხვევაში დაზღვევის კითხვა რთულდება.
GKV-ის ფარგლებში, თუ ემიგრანტი დაქირავებულია, მის ოჯახის წევრებმა (მეუღლე, შვილი) ხელმოუკიდებელი შემოსავლის გარეშე შეიძლება დაიზღვიონ ე.წ. „პარტნერ ოჯახი” ვარიანტით, რომელიც ხელმისაწვდომია მხოლოდ ერთი შენატანით. თუმცა, ზოგჯერ მოთხოვნილი იქნება მცირე დამატებითი დოკუმენტი ობიექტური კავშირის დასაბუთებისთვის (მაგალითად, საქორწინო რუკი, შვილის რიგების რუკი).
თუ ოჯახის წევრს აქვს საკუთარი შემოსავალი, კი თუნდაც მცირე, საქართველოს დახმარებით შიდა დაზღვევით, ისინი ვალდებული დაიზღვიან თვითონ — ეს მოითხოვს ნებისმიერი სადაზღვევო ფონდის არჩევას და რეგისტრაციას.
PKV-ის შემთხვევაში, ოჯახის წევრები აბსოლუტურად ცალკე ხელშეკრულებით იზღვება — თითოეულ ფასი შესაბამისია მათ ასაკი და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო. ეს ხშირად შედეგად იწვევს PKV-ით აღმეზობელი ოჯახების უმაღლეს დანიშვეს, რადგან ბავშვებისა და მოხალემი ზრდასრულების პრემიები ცალკე აკმაყოფილებელი არის.
სპეციალური პირობები ემიგრანტებისთვის — უფლებები და პასუხისმგებლობა
გერმანია ემ უკრაინულ პირებში გამოკიდებული კოტი დაზღვევის გზებში რამდენიმე განსაკუთრებული დებულება ემიგრანტებისთვის. უპირველეს ყოვლისა, EU-ს ქვეყნებიდან ემიგრანტებსა და გარკვეული სხვა ქვეყნებიდან (მათ შორის — ზოგი რუსეთისა და უკრაინის მოქალაქე, თუმცა ეს რეგულაციები დროითი იყო) აქვთ გარკვეული უფლება ზეწელი ხელმოწერის მეთოდის გამოყენებაში დაზღვევის მიღებისას, თუ მათ აბსოლუტურად არ აქვთ გერმანულ სახელმწიფო დოკუმენტი ან ID ნომერი.
მეორე, ემიგრანტი ჩათვლილი თვეზე მოცემულიდან დაზღვევა ეძლევა უფლება კანონიერი ზღვარიდან ქვემოთ ხელფასის უ კაბელიანი გამო. GKV-ის მხროვან აღმოთქმული როგორც ლინდა ამ შემთხვევაში დაზღვევის გარკვეული ფორმის ოჯახი რეგისტრაცია ხელმისაწვდომი რჩება.
მესამე, თუ ემიგრანტი ყოვლამი ა უმუშევარი გახდეს და აცხობთ ხელშემკრებელი უმუშევრობის ღირებულება (Arbeitslosengeld), დაზღვევა დაფუძნებული რჩება აფილირებული მეთოდით.
უფლებების აღიარებით ერთდროულად მოდის პასუხისმგებლობა. ეს მოითხოვს, რომ ემიგრანტი არ აკიდებს დაზღვევაზე მკაფიოდ არ დაფიქსირებული ოდებ, რომელიც ზოგჯერ შეხვდება პირებში, რომელიც დაზღვევის წარმოებს დაცემან. თუ ემიგრანტი ორ ან მეტი ირიბი დაზღვევის პოლისი აკეთებს, ან დაზღვევის გარეშე რჩება კანონით მოთხოვნილი წილებისას, ეს შეიძლება კანონით დამტკიცებული სამართლებრივი შედეგებში გამოიწვიოს.
პრაქტიკული ხელშეხება დროის ერთეულებში
გერმანიაში პირველი რამდენიმე კვირა ემიგრანტის ცხოვრებაში გამორჩენილი მნიშვნელობა აქვს. სამედიცინო დაზღვევის მოწყობა პირიქითი უნდა იყოს ამ პერიოდის უმნიშვნელოვანეს ამოცანებს შორის.
დღე 1-3 გერმანიაში ჩამოსვლიდან: ემიგრანტი უნდა ირეგისტრირდეს იმ ქალაქის/კიდეიდან სამაგისტრო ოფიცში, სადაც ცხოვრობს (Bürgeramt). ეს აუცილებელია, თუ სხვა ორგანოების კან
წყარო: shenistartup.ge
წაიკითხეთ ასევე
- მითები ონლაინ ჯანდაცვის ექსპერტების შესახებ — რა რეალობა იმალება გავლენიანი „სპეციალისტების
- ტოპ 10 სამოგზაუროდ კარგი ქვეყანა
- დამოკიდებულება და ემიგრაცია: ქართველი ემიგრანტის გამოწვევები
- ისრაელ-ირანის კონფლიქტი: ბირთვული დაძაბულობა და რეგიონული კრიზი
ფოტო: Pavel Danilyuk / Pexels
