იტალიაში, რომის ცენტრში, მდებარეობს ერთ-ერთი ევროპის ყველაზე მნიშვნელოვანი და ღირშესანიშნავი პარკი — “ვილა ბორგეზე”. ეს გამოჩენილი ადგილი, რომელიც მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობის შესანიშნავი მაგალითია, თავისი შიგნით შეიცავს აღმერთელ არქიტექტურული ნაგებობებს, ანტიკური ტაძრებსა და თეატრებს. პარკის ტერიტორიაზე აღმართულია უმნიშვნელოვანესი მოკანდაკეთა ქანდაკებები, რომლებიც განხილულია მსოფლიო მხატვრობის სიმბოლოდ. პარკის ეს აგრეგატი კი არა მხოლოდ ევროპული ხელოვნების კერძო განმარტება, არამედ მთელი ღრმა ისტორიული წინასწარმეტყველის შემოფარგლებელი სივრცეა.
ქართველი მკითხველის განსაკუთრებული ინტერესის საგანი ის გარემოებაა, რომ ამ სიდიდის პარკში, ვან გოგის, მოდილიანის და სხვა დიდებული მხატვრობის გენიოსთა ქანდაკებებთან ერთად, თავს იჩენს ქართველი ეროვნული პოეზიის დიდი სიმბოლო — მეუბე შოთა რუსთაველის ძეგლი. ეს აღმენთელი ზოდიაკოსი 2010 წელს დაიდგა “ვილა ბორგეზეში” და მას შემდეგ ღმერთს მაქებს ქართული პოეტიკული ღირებულების დიდებას მსოფლიო სკენაზე. რუსთაველის ღირშესანიშნავი ქანდაკება პირველი და ერთადერთი მონუმენტია ევროპის ასეთი მასშტაბით, რომელიც ქართველი ლიტერატურის გენიოსს აღნიშნავს მხატვრული ღირებულებით და კულტურული მნიშვნელობით.
ვილა ბორგეზე — ევროპის კულტურული სიმბოლო
“ვილა ბორგეზე” დღესაც რჩება რომის ერთ-ერთი ყველაზე მაგნიფიცენტური და ატმოსფერული ადგილი, რომელიც თავის ისტორიაში ინახავს მხატვრობის, ხელოვნების და ფილოსოფიური მოსაზრებების ღრმა ზღვარს. პარკი გაშენდა მე-16 საუკუნეში და მაშინ მიიჩნეს ის არა მხოლოდ კერძო საკუთრებად, არამედ ევროპული აღნობის ნიშნად. რომის ამ ისტორიული პერიფერიაზე დაშენებული სიმეტრიული გაფიქრებებიდან რომელი იყო გამოწვევილი მხატვრობის მიმართ სიყვარულით, იმ კითხვას პასუხი იძლება აქ დაგროვილი უნიკალური კოლექციების საშუალებით. პარკის ტერიტორია დღეს შედგება მრავალი გალერეა, მუზეუმი, ღია სივრცე და კულტურული მეწამული, სადაც ხელოვნების მიმdevotants ხედავენ მხატვრობის ის ფენომენი, რომელიც წაკიდია რეალობისა და სიფნის საზღვრებს.
ვილა ბორგეზეში დაწესებული ყველა ქანდაკება და მხატვრული ნამუშევარი აკეთებს აქ ინახო ჭეშმარიტი აკადემია ლიტერატურის, სილამაზის და კულტურული რეფლექსიის. აქ გროვდებოდა მხატვრობის ის ემბლემური ფიგურები, რომლებმაც განსაზღვრეს რენესანსის და უფრო მოგვიანო ხანის მხატვრული პარადიგმა. თითოეული ქანდაკება აქ არის არა მხოლოდ ხელოვნური ობიექტი, არამედ ღრმა კულტურული მესიჯი, რომელიც საუბრობს იმ დროისა და ის ადამიანების საკეთილოთ, რომლებმაც მსოფლიო ცვლეს პოეტიკული სიტყვით.
შოთა რუსთაველის ღირებულება მსოფლიო ლიტერატურაში
შოთა რუსთაველი, რომელიც ცხოვრობდა მე-12 საუკუნეში, ითვლება ქართული ლიტერატურის უდიდესი წარმოჩენილი მოღვაწე. მისი მთავარი ნამუშევარი, “ვეფხვის სახლმწერლობა”, რომელიც დაწერა ქართულ ენაზე, აღიარებულია არა მხოლოდ ქართული პოეზიის მასტერპიესად, არამედ მსოფლიო ლიტერატურის უმნიშვნელოვანესი ეპოსური ტექსტებიდან ერთ-ერთად. ამ ნამუშევარი, რომელიც მოდის საგაზაფხულო ლიტერატურული ტრადიციის კლასიკებში, საუბრობს ატმოსფერული ლოვი, დიდებული ბრძოლის, ღრმა ეთიკის და აღდგენილი რომანტიკის შესახებ.
რუსთაველის პოეტიკა გამოირჩება თავისი ლინგვისტური სიმდიდრით, მეტაფორული დელიკატობით და ფილოსოფიური რთულობით. მისი ხელოვნება ასოცირდება იმ ლიტერატურული ღირებულებებთან, რომლებიც პირდაპირ წაკიდია დასავლეთის დიდი პოეტების შემოქმედებასთან — ის დანტე ალიგიერი, ფრანჩესკო პეტრარკა და სხვა რენესანსული ფიგურები. ამიტომ, რუსთაველის ღირშესანიშნავი ადგილი მსოფლიო ლიტერატურაში არ არის შემთხვევითი ან პერიფერული — ეს არის კენტრალური და სიმბოლოსანი პოზიცია, რომელიც მოითხოვს ღირსეული აღიარებას მხატვრული სამკერძოებაში.
იაკობ ნიკოლაძის ქანდაკება — ქართული მხატვრობის დიდებული გამოხატულება
რუსთაველის ქანდაკების ავტორი, მნიშვნელოვანი ქართველი მოქანდაკე იაკობ ნიკოლაძე, წარმოდგენილია როგორც კონტემპორარული ხელოვნების ზნის ერთ-ერთი ყველაზე დელიკატური კონტურის წამომწერი. ნიკოლაძის ქანდაკება, რომელიც უსროს რუსთაველის ღვინოსა და საზოგადოებრივი სიდამე, ასახავს პოეტის სამოთხო სიმბოლიზმს მე-21 საუკუნის მხატვრული ენით. ამ ღირსშესანიშნავი ქანდაკება არ არის მხოლოდ პორტრეტი, არამედ ღრმა კულტურული საოჯახო, რომელიც მყარდება რუსთაველის მემკვიდრეობის გამოხატულებაზე და მის ისტორიულ პირველებას ქართული პოეტიკური მატერიალიზმის ეტიკაში.
იაკობ ნიკოლაძის ხელოვნების მნიშვნელობა მდგომარეობს იმაში, რომ მან შეძლო ისიცა, რომ ქანდაკებაში თავი რემოდეირებულიყო რუსთაველის დეკორაციული კომპლექსი — მისი ღრმა თოვლისაფერი ხედვა, თავისუფლების სამოთხო განცდა და ის უზომელი სული, რომელიც მბობილებული იყო რეალობის მისამართებაში. ნიკოლაძის ქანდაკება, რომელიც იდგება რომის ვილა ბორგეზეში, არის უკვდავი გამოხატულება ის მხატვრობის მიმართ ქართული გამოწვევილობის, რომელიც თავის დროზე წაკიდია ღრმა ისტორიული სმენისა და კულტურული გამჭრიჯებების ზღვარზე.
ქანდაკების გახსნა და მისი ისტორიული მნიშვნელობა
რუსთაველის ქანდაკება ვილა ბორგეზეში დაიდგა 2010 წელს, რამაც დღეს ცნობილი გახდა როგორც მნიშვნელოვანი კულტურული მოვლენა ქართული დიპლომატიის და ევროპული კულტურული ალიანსის ისტორიაში. ამ ღირსშესანიშნავი მოვლენার უკან დგა საქართველოს იმ დროის კულტურის მინისტრი ნიკოლოზ რურუა, რომელმაც კი იცნო მნიშვნელობა იმისა, რომ ქართული გენიოსი გაირჩეს საერთაშორისო დონეზე მხატვრული ღირებულების კენტრში. რურუას სტრატეგიული ღრმა გაგება ქართული კულტურის მსოფლიო დინამიკის შესახებ ხელი შეუწყო რუსთაველის ღირსეული აღიარებას იმ მხატვრობის კერძოთ, რომელიც კვლავ კიდია მსოფლიო ლიტერატურის გაღრმავებული გნოსების კურიოზობებში.
ქანდაკების ოფიციალური გახსნაში თავი მიიღო რომის ვიცე მერი უმბერტო კროკი, რომელიც პირადად საუბრობდა ამ ღირსშესანიშნავი ხელოვნების ნიმუშის დიდებულობაზე და მისი აღიარებაზე ევროპული მხატვრობის კონტექსტში. კროკის ამ ღრმა კულტურული ღექსტი აღმოჩენდა, რომ რომის კულტურული ეკოსისტემა განაჭვრიტა ქართული ლიტერატურის მნიშვნელობას და რომ ეს ქანდაკება შედგენილი იყო არა კვლავ ისტორიული პიერი, არამედ ასევე ღრმა დიალოგის აკტი, რომელიც ქართველ კულტურასა და ევროპულ მხატვრობას შორის დამყარდა.
პრაქტიკული რჩევები
- ტურის დაგეგმვა: როდესაც ვილა ბორგეზეში მოსვლის დაგეგმავთ, რეკომენ
ფოტო: Plastic Lines / Pexels
