თბილისის შრომის ბაზარი — ემიგრანტის შინაური დაბრუნებისა და კარიერის გეგმის რეალობა

საზღვარგარეთ მცხოვრები ქართველი ემიგრანტებისთვის დაბრუნება სამშობლოში ხშირად რომანტიული ოცნებაა, მაგრამ რეალობა ბევრად უფრო რთული. თბილისის შრომის ბაზრის ახალი მონაცემები — რომლებიც 164 ახალი ვაკანსიის ანალიზზე დაფუძნებულია — ნათლად აჩვენებს, თუ რა სახის გამოწვევების წინაშე აღმოჩნდება ის ემიგრანტი, რომელიც გადაწყვეტს, რომ საზღვარგარეთის ხელფასი და კარიერა თბილისის შეთავაზებებით შეცვალოს. ეს სტატია განიხილავს, თუ რა ნიშნავს ეს მონაცემები ქართველი ემიგრანტებისთვის და როგორ შეიძლება მათ ინფორმირებული გადაწყვეტილება მიიღონ თავიანთი ქვეყნის დაბრუნების ან გაგრძელებული ზღვრული მოღვაწეობის შესახებ.

დედაქალაქის დომინირება და რეგიონული უტოლობა

თბილისი მართლაც ქვეყნის ონლაინ შრომის ბაზრის 93%-ს აკუმულირებს. ემიგრანტისთვის, რომელიც საზღვარგარეთიდან დაბრუნდება, ეს ნიშნავს, რომ რეალური დასაქმების შესაძლებლობები მხოლოდ დედაქალაქაში არის კონცენტრირებული. თუ თქვენ რეგიონალური ქალაქიდან ხართ — მაგალითად, გორი, ქუთაისი ან ბათუმი — და იმედი გქონდათ, რომ იქ ევროპული ან ამერიკული კომპანიების გამშენებელი ოფის პოზიციები იპოვნებდით, ეს ოცნება სამწუხარო რეალობით გამოჩნდება. ონლაინ ვაკანსიების 93%-იანი თბილისისკენ ორიენტაცია ნიშნავს, რომ რეგიონებში არაფორმალური დასაქმება, პატარა ბიზნესი ან ელემენტარული სერვისის სექტორი დომინირებს. ემიგრანტმა, რომელიც ვიცი, რომ საზღვარგარეთ კვალიფიკაციის გადახედვა და გამოცდის ჩაბარება უნდა, შეიძლება აღმოჩნდეს, რომ თავის რეგიონში აბსოლიტურად არანაირი განათლებული სამუშაო ადგილი არ არსებობს.

სექტორული მოთხოვნა და კვალიფიკაციის შეუთავსებლობა

ვაკანსიების სექტორული განაწილება სრულფასოვანი შოკი შეიძლება იყოს საზღვარგარეთიდან ბრუნდებული ემიგრანტისთვის. მაქსიმალური მოთხოვნა — 37% — მოდის მის ეტიკეტებში „სხვა” კატეგორიას, რომელიც, კიდეც უფრო უწესრიგო, სახელმძღვანელო ხასიათის ამოცანებსა და არაკვალიფიციურ მუშაობას გულისხმობს. მეორე და მესამე ადგილებზე — თითო 16%-ით — მდებარეობს ადმინისტრაცია/მენეჯმენტი და ვაჭრობა. ითვლება, რომ ეს „კარგი” სამუშაოა, მაგრამ რეალურობაა, რომ ამ სექტორებში შეხვედრილი ხელფასები თხელი და კარიერის სიმეტრია ცუდი დაკომენტირებული რეალობაა.

IT სექტორი, რომელსაც ხშირად „მომავლის სამუშაოდ” აფასებენ, მხოლოდ 4%-ს წარმოადგენს (7 ვაკანსია). თუ ემიგრანტი ტექნოლოგიის სფეროში აბსოლიტურად კვალიფიციაა, მაშინ მის წინაშე ღია კითხვა: რატომ უნდა დაბრუნდეს თბილისში, სადაც ხელფასი არის მის ამჟამინდელი დასავლური ხელფასის საერთოდ ხელმისაწვდომი? ჯანდაცვის სექტორი მხოლოდ 4%-ს (6 ვაკანსია) წარმოადგენს, რითაც ყველა წარმოსახვა ემიგრანტი ექიმ-ფარმაცევტის მიერ დასაქმების შესახებ თავიანთი თეორიული მომზადების დროს გაქრება. ეს საკმაოდ საჭირო სპეციალობაა, მაგრამ ბაზარი შეზღუდულია.

რეკლამა

ხელფასის შოკი და ცხოვრების დანახარჯების რეალობა

ხელფასის ვითარება ემიგრანტის წინაში ყველაზე მდაბალი წინააღმდეგობა წარმოადგენს. თბილისის მედიანური ხელფასი 1,400 ლარია (მითითებული ვაკანსიების შემთხვევაში). ამ თანხის გამოყენება ღიაა: პირველი კვარტილი (P25) 1,400 ლარი, მესამე კვარტილი (P75) 2,250 ლარი. ეს ნიშნავს, რომ ხელფასების 75%-ი ორი ათას ორას ორმოცდაათი ლარზე ნაკლებია.

ემიგრანტი, რომელიც ბერლინში, ლიონდში ან თუნდაც პოლონეთში ან ჩეხიაში მუშაობს, სახელმწიფოსთან დაკავშირებული ნორმალური ხელფასი აბსოლიტურად უფრო მაღალი ხელფასს აღებს. დაითვალოთ: თუ რომელიმე ემიგრანტი დაზღვევის სექტორში მუშაობს და თვეში 2,500 ევრო ხელფასს იღებს (რაც თხელი, მაგრამ რეალური სახელმწიფოს მაჩვენებელი), ეს მიმდებარე 2,750 ლარი აღმოჩნდება. თბილისის მედიანური ხელფასი თუმცა მხოლოდ 1,400 ლარია — მეორე ნახევარი.

საარსებო ხელფასი, რომელიც GILS-ის მიერ დაკომენტირებულია, თბილისისთვის 1,650 ლარია. ეს ნიშნავს, რომ მითითებული ხელფასების 60% საარსებო ხელფასზე დაბალია. ერთი ღიანი სიტყვით: თუ ემიგრანტი დაბრუნდება და 1,400 ლარს გამოემგეს, სიტყვიერი აღვაა, რომ ის ქვეყნის ოფიციალურ „უბედურების ხაზს” ქვემოთ იქნება. კვლავ სხვა პერსპექტივიდან: საშუალო ხელფასი (Geostat-ის მიხედვით) 2,100 ლარია, მაგრამ ხელფასების მხოლოდ 40% ამ საშუალოს აღემატება. ეს ნიშნავს, რომ ანგარიშის ხელფასის სტრუქტურა ძალიან უტოლი და მის ზედა ნაწილში მცირე პროცენტული ჯგუფი გადმოდის — ის რომელიც სამართლებრივ, კოზმოსური ხელფასის მომცემ, კორპორატიულ თავმჯდომარეების კატეგორიაა.

ხელფასის მითითების გამჭვირვალობის გაწაფვა

ვაკანსიების მხოლოდ 3%-ი აქვს ხელფასი მითითებული. ეს, თავისთავად, ემიგრანტის პერსპექტივიდან უსაფრთხოების საკითხი ხდება. საზღვარგარეთ, ითვლება, რომ ხელფასის გამჭვირვალობა საბაზო მოთხოვნაა დასაქმე პირის უფლებებისთვის. ეუროპის უმეტესი ქვეყნে ვაკანსია ხელფასის რომელიმე მითითების გარეშე გამოქვეყნებული არასოდეს ხდება. თბილისით რეკრუტმენტი დაიწყო ამბობენ: „ხელფასი კვებაა”, „ხელფასი ხელშეკრულებაში იქნება”, „ხელფასი კომპეტენციის შესაბამისი იქნება”. ემიგრანტი, რომელიც ნორმალური დასაქმებული რესპუბლიკაში იყო, იცის, რომ ეს დამაკმაყოფილებელი სიტყვებია, რომელიც ბოლოს კი მცირე თანხის გამოკვლევას მოჰყავს.

დამსაქმებლის დიდი პლეერების ქსელი და მათი რეპუტაცია

მონაცემებში დასახელებული ყველაზე აქტიური დამსაქმებლი MSC Georgia (6 ვაკანსია) და სხვა ხელმძღვანელი კომპანიები. ემიგრანტი, რომელიც ამ კომპანიებს სიტყვაზე ხელმისაწვდომი კვლევის გარეშე იცნობს, შეიძლება იპოვოს ინტერნეტის რეცეზიებში მწვავე კრიტიკა: დაბალი ხელფასი, გაუთავებელი სამუშაო საათები, მართიმიანი ცხელი კლიმატი ორგანიზაციაში. ემიგრანტი, რომელიც დასავლურ კომპანიაში უცხო გარემოში შეგნებით ახორციელებდა თავის ამოცანებს, შეიძლება ზიზღით აღმოჩნდეს ძველი სამშობლოს კორპორატიული კულტურის ახსნებით.

რეკლამა

ემოციური წინაღრბენი დაბრუნებისა და პრაქტიკული რეალობა

ემიგრანტების ფსიქოლოგიური სცენარი კარგად არის დოკუმენტირებული. პირველი ფაზა — ოქროს მოიმედება, რომელიც საზღვარგარეთიდან ქვეყნის სახელის მხოლოდ მოსმენაზე დაიწყება. მეორე ფაზა — აღმოჩენა რომ რეალობა მოცემული ოცნებაზე ბევრად უფრო რთულია. მესამე ფაზა — აქტიური დაბრუნება საზღვარგარეთში ან რიმიგრაცია, რომელიც უფრო ხშირია, ვიდრე დამდგარი ხელფასის სტატიის ირგვლივ ყოფნა.

თბილისის შრომის ბაზრის მონაცემები მკაფიოდ აჩვენებს, რომ დაბრუნება ხშირად იგნორირებული რეალობაა: საერთო ხელფასი დაბალი, სექტორული დივერსიფიკაცია თხელი, ხელფასის გამჭვირვალობა რაოდენობრივი, რეგიონული შესაძლებლობები მხოლოდ თბილისში კონცენტრირებული.

ემიგრანტის პოზიცია და მოლოდინი ხელმძღვანელი რესურსებიდან

ემიგრანტი, რომელიც დაბრუნების სერიოზულად განიხილავს, აბსოლიტურად უნდა გაიაზროს, რომ საზღვარგარეთ მიღებული კვალიფიკაცია, ოფიციალური სერტიფიკატები და პროფესიული გამოცდილება თბილისში ორი სახის პრობლემის მუქარს შეიძლება მოჰყავდეს. პირველი: უცხო კვალიფიკაცია ზოგ სფეროში ქართული დიპლომით აღიარება უნდა, რაც დროსთ და ფინანსურად რთულია. მეორე: კორპორატიული ქვეყნე, რომელიც ემიგრანტი ეკროს ხელისთან დაბრუნდება, შეიძლება ემოციურად რთული იყოს ჯამიერი პროფესიონალური ნორმებისა და კორუპციის ხაზზე დასაკმარი ატმოსფერის გამო.

პრაქტიკული რჩევები ქართველი ემიგრანტებისთვის

• გარკვევილი მონაცემებიდან გაითავისეთ რეალობა: თბილისის შრომის ბაზრის მონაცემი ცხადაა — მედიანური ხელფასი 1,400 ლარი, რომელიც საარსებო ხელფასზე დაბალი. თუ ახლა საზღვარგარეთ უფრო კარგ ხელფასს იღებთ, იფიქრეთ ორჯერ უფრო გაგრძელებული გაზრდის სანაცვლოდ, რომელიც უტოლობის ხატვებთან მოდის.
• სექტორული ძიება ინტელიგენტურად: თუ IT-ს ცისფერია, მაშინ მხოლოდ 4% ვაკანსია დოკუმენტირებულია. თანაც თბილისიც, პირველ რიგში, მხოლოდ თავის დედაქალაქიდან ირჩევს. რეგიონული კარიერა თითქმის შეუძლებელია.
• ხელფასი მითითების გათხოვება: რეკრუტერთან პირველი კითხვა ხელფასის ზღვარი უნდა იყოს. გამჭვირვალობა კანის სახელმწიფო დოკუმენტებში გამჭვირვალი აღმეზობელი უნდა იყოს.
• კვალიფიკაციის აღიარება ხელმისაწვდომი დაასახელეთ: უცხო კვალიფიკაციის ქართულ სისტემაში შეთავსება იმედის მეორე ფაზაა. წინაიმაც მოიკიდეთ ისინი, რათა ხელფასი უფრო კვლავ გამოჩნდეს.
• პირველად დაბრუნება იცდის ხელმისაწვდომი: თუ სახლში დაბრუნებაზე ფიქრობთ, ყოველი დროებითი კონტრაქტი დააკვირდით. თუ რეალობა სამწუხარო აღმოჩნდა, უკანა დაბრუნების გზა გახსნილი დაჟურნე.
• კვებითი ღირებულება და პირადი თანხა თუმცა შეფასება: 1,400 ლარი საარსებო ხელფასის ქვემოთ. თუმცა, დაზღვეული დაასახელეთ, აბსოლიტურად ირწვის მის ხელ-ფეხითი თანხა თქვენი ნორმალური ცხოვრებისთვის საკმარი იქნება.

ხშირად დასმული კითხვები

კითხვა: რაზეა დაფუძნებული ეს მონაცემი და რამდენად სანდოა?

მონაცემი Sheni ვაკანსიის ღიაბაზიდან მოდის, რომელიც ქართველი შრომის საკვანძო პორტალებს აგრეგირებს. ანალიზი თბილისის 164 ახალი ვაკანსიის აღრიცხვაზე ეფუძნება (ქვეყნის მთლიანი მოწოდების 93%). ხელფასის მითითება მხოლოდ 3%-იანია, რაც ნიშნავს, რომ მოცემული ხელფასები მხოლოდ საერთო ქვესიმრავლე წარმოადგენს და, სავარაუდოდ, უსაფრთხოებისკენ არის გადახრილი (ვაკანსიების უმეტესობა ხელფასის რეალური დაბლა აქვს).

კითხვა: თუ ემიგრანტმა დაიყო უცხო ქვეყნიდან ქართული ხელფასი დაიწყო, რა უნდა გააკეთოს?

პირველი: რეალურად შეაფასეთ ხელფასის შემცირება. თუ ის 50%-ზე მეტი შემცირდა, იფიქრეთ გაზღვრული დაბრუნების მიხედვით. მეორე: თანაც ქართული გაზრდის ხელფასი ბევრად უფრო მცირე, ხელფასის გარეშე მოკიდებული სოციალური პაკეტი (სამედიცინო დაზღვევა, პენსია, კაპიტალი) თუმცა უფრო თხელი იქნება. მესამე: სახელმწიფო დაკომენტირებული ხელფასის ზედა ნაწილი მხოლოდ ის მცირე პროცენტი ღებულობს, რომელიც კორპორატიულ სამართლებრივად დაკავშირებული წევრია.

კითხვა: რა გავაკეთებ, თუ ემიგრაციის წინ თბილისიდან წამოსულ მხრიდან ვაკანსია პოულობ?

თბილისის შრომის ბაზრის მონაცემი თქვენი დაკვეთის შემოწმებელია, მაგრამ ხელფასი რამდენადაც უფრო მაღალი აღმოჩნდება, რეალობის სამედიცინო ხელფასი (დაკვეთილი საკმარი მოყვილო) დაამტკიცეთ. კორპორატიული კულტურა და მენეჯერული ზღვარი ფუნქციონირება, ასევე, საბაზო კითხვა უნდა იყოს. ხელმისაწვდომი ისაზრები თუ არა ხელმისაწვდომი, მაშინ ის დაბრუნება უფრო გამოცდილებული რიმიგრაციის წინამორბედი იქნება.

დასკვნა

თბილისის შრომის ბაზრის მონაცემი ერთი მარტივი ნაკადი წარმოადგენს: ემიგრანტის სამშობლოში დაბრუნება მხოლოდ ემოციური, თუ არა რაციონალური გადაწყვეტილება უნდა იყოს. ხელფასი დაბალი, სექტორული მოთხოვნა ნაკლები, რეგიონული შესაძლებლობ

წყარო: shenitbilisi.ge

წაიკითხეთ ასევე

• საფრანგეთის ჯანდაცვის სისტემა – მითების ვერიფიკაცია ქართველი ემიგრანტებისთვის
• ახალ ქვეყანაში ცხოვრების დაწყება: პრაქტიკული გზამკვლევი ემიგრანტებისთვის
• ჩინეთის ჩიპების ექსპორტის შეზღუდვა: როგორ შეეხება ეს ევროპაში მცხოვრებ ქართველებს?
• როგორ მოვიღოთ იტალიის ჯანმრთელობის დაზღვევა – ნაბიჯ-ნაბიჯ ინსტრუქცია ემიგრანტებისთვის

ფოტო: cottonbro studio / Pexels