ქართველი ემიგრანტების უმეტესობა, განსაკუთრებით ის, ვინც ზეგელი წლის ხნის იცხოვრება საზღვარგარეთ, აკმაყოფილებს თავის დღიურ ზრუხებას და კარიერის განვითარებას. თუმცა, არის ერთი ფაქტორი, რომელიც ხშირად უგულებელყოფილი რჩება: ჯანმრთელობა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ხელი შევუწყოთ ჩვენს მშობლებს, ბებო-ბაბუებს და სხვა ოჯახის წევრებს, რომლებიც აფრიკაში ან სხვა კონტინენტებზე ცხოვრობენ. ქვენ არ უნდა უგულებელყოთ ის ფაქტი, რომ საზღვარგარეთ მცხოვრები ქართველების უმეტესობა გადახდის უნარი აქვს და თავის ოჯახის გაზრდილი წევრების ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე შემთხვევაშია. ეს სტატია უჩვენებთ, რა უნდა იცოდეთ ჰიპერტონიის და დიაბეტის შესახებ, თუ თქვენი ოჯახის წევრები აფრიკაში ან სხვა განვითარებად რეგიონში ცხოვრობენ.
- რა არის ჰიპერტონია და დიაბეტი?
- ემიგრანტი ქართველის პერსპექტივა: რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
- დიაგნოზის მდგომარეობა აფრიკაში: დიდი პრობლემა
- კონტროლის მდგომარეობა: არამკანიერი სურათი
- ცხოვრების ხარისხი: რატომ მნიშვნელოვანია კონტროლი?
- გეოგრაფიული განსხვავებები: სოფელი vs ქალაქი
- დიაბეტის გართულებები: სიმსიჩე ნელი მკვლელი
- პრაქტიკული რჩევები ქართველი ემიგრანტებისთვის
- ხშირად დასმული კითხვები
- რატომ არის ჰიპერტონიის გავრცელება უფრო მაღალი ქალაქის ტერიტორიებზე?
- რა არის „მოვლის კასკადი” და რატომ არის ის მნიშვნელოვანი ემიგრანტებისთვის?
- რა შემდეგი ნაბიჯი უნდა გავიდეს ემიგრანტ ქართველებმა თავიანთი ოჯახის გასაზრდელი წევრების დაცვისთვის?
- წაიკითხეთ ასევე
რა არის ჰიპერტონია და დიაბეტი?
ჰიპერტონია ნიშნავს მაღალი არტერიული წნევას, რომელიც დღეში რამდენიმე ჯერ იზომება. ეს მდგომარეობა ხშირად უსიმპტომო რჩება, რაც მას „ჩუმი მკვლელს” აქცევს. დიაბეტი კი არის ღირსეული, რომელიც მოიცავს სისხლში შაქრის (გლუკოზის) ამაღლებულ დონეს.
აფრიკაში ჩატარებული ბოლო კვლევის მიხედვით, რომელიც სამი ქვეყნის — გამბიის, სამხრეთ აფრიკის და ზიმბაბვეს — მოსახლეობას შეისწავლა, ხანდაზმულ პირებში (40 წელზე უფროსი ასაკი) ჰიპერტონიის გავრცელება საშინაოდ მაღალია. კვლევა აჩვენებს, რომ ამ რეგიონებში ჰიპერტონიის გავრცელება მერყეობს 39.6%-დან 66.9%-მდე, დიაბეტი კი 9.2%-დან 19.4%-მდე. ეს რიცხვები ასე უბრალოდ არ უნდა დაგვიტოვოს — ისინი ნიშნავს, რომ თითქმის ყველა ხანდაზმულ პირს რისკი აქვს ამ ორი დაავადებაზე.
ემიგრანტი ქართველის პერსპექტივა: რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
თუ თქვენი ოჯახის წევრი აფრიკაში, მსოფლიოს სხვა ნაწილში ან სხვადასხვა ქვეყნებში ცხოვრობს, თქვენ უნდა გესმოდეთ, რომ ამ რეგიონებში ჯანდაცვის სისტემა ხშირად არ არის ისეთი მძლავრი, როგორც საქართველოში ან განვითარებულ ქვეყნებში. ეს ნიშნავს, რომ დიაგნოზი, მკურნალობა და კონტროლი შეიძლება უფრო რთული იყოს.
გამბია, სამხრეთ აფრიკა და ზიმბაბვე — ეს ქვეყნები, სად ბევრი ქართველი იმიგრანტი დასაქმეთია ან მუშაობს — განიცდიან ჯანდაცვის მნიშვნელოვან გამოწვევებს. ამ ქვეყნებში ჰიპერტონიის დიაგნოზის მაჩვენებელი აბსოლუტურად დაბალია. ეს ნიშნავს, რომ ბევრი ადამიანი არ იცის, რომ მის არტერიული წნევა მაღალია.
კვლევა აჩვენებს, რომ ქალაქის გარემოებში (სადაც უმეტესი ემიგრანტი იცხოვრება), ჰიპერტონიის გავრცელება უფრო მაღალია, ვიდრე სოფელში. ეს დაკავშირებულია უფრო მჯდომარე ცხოვრების წესთან, დამუშავებული საკვების მეტი მოხმარებით და სტრესთან.
დიაგნოზის მდგომარეობა აფრიკაში: დიდი პრობლემა
კვლევამ გამოკვეთა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი: ბევრი ადამიანი არ არის დიაგნოზირებული. ეს ნიშნავს, რომ თუ თქვენი ოჯახის წევრი 50 წლის ზღვარზე დგას და არასოდეს შემოწმებული არ ყოფილა, მაღალი ალბათობა არის, რომ მას ჰიპერტონია ან დიაბეტი ჰქონდეს, არ იცის.
სოფლისა და ქალაქის გარემოს შორის დიაგნოზის მაჩვენებელში კი დიდი განსხვავება არსებობს. ქალაქში რომელიმე მედიკამენტის მიღება უფრო ხელმისაწვდომი იყო, ხოლო სოფელში — აბსოლუტურად რთული. ეს გეოგრაფიული ხარვეზი ერთ-ერთი უდიდესი გამოწვევაა.
კონტროლის მდგომარეობა: არამკანიერი სურათი
პრობლემა კი არა მხოლოდ დიაგნოზით წყვილდება. თუნდაც ადამიანმა შეიტყო, რომ მას ჰიპერტონია აქვს, ხშირად ის ვერ აკონტროლებს თავის მდგომარეობას. კვლევამ აჩვენა, რომ მკურნალობის მაჩვენებელი დაბალია, მეტიც — კონტროლის მაჩვენებელი კი გაცილებით დაბალია.
ეს სხვადასხვა მიზეზით ხდება:
- მედიკამენტების ქვეყნებში ხელმისაწვდომობის ხარვეზი
- რეგულარული მედიცინის შემოწმების ხელმისაწვდომობის ნაკლებობა
- ადამიანებს არ ჩაქვთ მედიკამენტების მუდმივი დაცვა
- ჯანმრთელობის უსაფრთხოების სისტემა არ მხარს უჭერს ხანდაზმულ პირებს
ცხოვრების ხარისხი: რატომ მნიშვნელოვანია კონტროლი?
თქვენ შეიძლება ფიქრობთ: „კარგი, ჯანმრთელობის რამდენიმე მაჩვენებელი სუსტია. რა ხდება მართლაც?” პასუხი მარტივია: ცხოვრების ხარისხი კრიტიკულად უარესდება.
კვლევამ, რომელიც EuroQol-5 Dimension კითხვარით გაზომა (ეს საშუო სტანდარტი ცხოვრების ხარისხის შესაფასებლად), აჩვენა, რომ დიაგნოზირებული არ ყოფილი ან არაკონტროლირებული ადამიანებმა განიცადეს:
- მოძრაობის უსიძლოობა
- თვითმოვლის სირთულე (ფხვნელი, ტუალეტი და ა.შ.)
- ჩვეულებრივი საქმიანობის შეუძლებლობა
- ფიზიკური ტკივილი და დისკომფორტი
- შფოთვა და დეპრესია
ამ ყველაფერმა რეალურად შეამცირა მათი ცხოვრების ხარისხი. ეს გამოიხატება იმით, რომ ხანდაზმული პირი ხდება უფრო დამოკიდებელი, უფრო იზოლირებული და უფრო უბედური.
გეოგრაფიული განსხვავებები: სოფელი vs ქალაქი
კვლევამ აჩვენა, რომ ქალაქის გარემოებში ჰიპერტონიის გავრცელება უფრო მაღალია, ხოლო დიაბეტი — საინტერესოა — სოფელში უფრო ხშირია. ეს ელოდატელი შედეგი, როდესაც ფიქრობთ, რომ სოფელი ჩვეულებრივ „ჯანმრთელობის მუზეუმი” ითვლება.
თუმცა, რეალობა ეს არის: სოფელში ადამიანებს დიაბეტის გართულებები უფრო მეტად აქვთ, რადგან მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა უფრო სცენა. ქალაქში ჰიპერტონია უფრო გავრცელებული იქნებ ცხოვრების წესის დაცემის გამო (უფრო მჯდომარე, უფრო მეტი სტრესი, უფრო მეტი დამუშავებული ფხვნილი).
ეს გეოგრაფიული განსხვავება კრიტიკულია, რადგან ეს ნიშნავს, რომ ემიგრანტ ქართველებმა, რომლებიც ამ ქვეყნებში ცხოვრობენ, უნდა იცოდნენ, თუ სად ცხოვრობენ მათი ოჯახის წევრი: ქალაქში ან სოფელში, რადგან რისკი განსხვავდება.
დიაბეტის გართულებები: სიმსიჩე ნელი მკვლელი
კვლევამ გამოიკვეთა კიდევ ერთი საშინელი რეალობა: დიაბეტის გართულებები — ნეიროპათია (ნერვის დაზიანება), გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები და თირკმლის დაავადებები — ჭირდებიან მოსახლეობას, რომელიც არამკანიერად დიაგნოზირებული ან არაკონტროლირებული რჩება.
ეს გართულებები კი არა კითხვის „თუ” საკითხი არის, არამედ „როდის”. თუ ადამიანი 10-15 წელი ცხოვრობს დიაგნოზირებული დიაბეტის გარეშე, მისი სხეული ალუბლის მსგავსი დაზიანებული ხდება შიგნიდან, სანამ რომელიმე ღვინე ჯერ კი რეალიზაციაც კი არ გაჩნდებოდა.
სოფლის სამხრეთ აფრიკამ აჩვენა დიაბეტის უმაღლესი გავრცელება (19.4%), რაც ნიშნავს, რომ ეს კრიტიკული პრობლემა ეხება მოსახლეობის დაახლოებით ერთ პენტიმდე.
პრაქტიკული რჩევები ქართველი ემიგრანტებისთვის
- თუ თქვენი ოჯახის წევრი 40 წელზე უფროსი ასაკის აფრიკაში ცხოვრობს, რეგულარული წნევის შემოწმება აუცილებელია. ჰკითხეთ მათ, თუ ბოლოს როდის შეამოწმეს მათი წნევა.
- გლუკოზის რეგულარული სკრინინგი (სისხლის ტესტი) მნიშვნელოვანია, განსაკუთრებით თუ ოჯახში დიაბეტის ისტორია არსებობს.
- თუ დიაგნოზი დადასტურდა, მედიკამენტების დაცვა ზოლიდან არ უნდა ჩამოვიდეს. დაეხმარეთ ოჯახის წევრს მედიკამენტების მუდმივი მიღების სისტემა დაამყაროს (რემინდერი, მოწყობა, ეკონომიკური დამხმარე).
- ცხოვრების წესის ცვლილებები — დაბალი სოდიუმის საკვებ, ფიზიკური აქტიოვობა, წონის კლება — ეს ყველაფერი ერთდროულად მნიშვნელოვანი.
- სოფლისა და ქალაქის გარემოები განსხვავდება, ამიტომ თუ თქვენი ოჯახის წევრი სოფელში ცხოვრობს, შეიძლება ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობა უფრო რთული იყოს. შესაძლოა, საჭიროა ქალაქში რეგულარული კონსულტაციის დაგეგმვა.
- ემიგრანტ ქართველებმა, რომლებმაც ფიზიკური ან ფინანსური უნარი აქვთ, მხარი დასჭიროს ოჯახის წევრების მედიკამენტებისა და ჯანდაცვის მომსახურების ღირებულებაში.
- პაციენტების განათლება მედიკამენტების დაცვის შესახებ გადამწერი იქნებს. თქვენ შეიძლება ხელი შეუწყოთ ზოგიერთი რესურსის მოძებნাში, რომელიც ხელმისაწვდომია ოქროს ენებზე.
- რეგულარული ტელემედიცინის კონსულტაციები ქართველ ექიმებთან შეიძლება დაეხმაროს უკეთ სიტუაციის მონიტორინგში.
- ოჯახის წევრებისთვის თემის სკრინინგის პროგრამებში მონაწილეობა მოუწოდეთ, თუ ეს ხელმისაწვდომი არის.
- სტრესის მართვა და ემოციური მხარდაჭერა ისევე მნიშვნელოვანი, როგორც ფიზიკური მედიკამენტი. გაწყობილი ხელმისაწვდომი კომუნიკაცია შეიძლება მნიშვნელოვანი უფრთხე შემცირდეს.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ არის ჰიპერტონიის გავრცელება უფრო მაღალი ქალაქის ტერიტორიებზე?
ქალაქის გარემოებში ხანდაზმულ ადამიანებს უფრო მეტი რისკი აქვთ ჰიპერტონიის, რადგან:
- უფრო მჯდომარე პროფესიები (იატაკი, კომპიუტერი)
- უფრო მეტი დამუშავებული საკვები, მაღალი ნატრიუმი (მარილი)
- უფრო მეტი ატმოსფერული ჯამი და ხმაური
- უფრო მეტი ცხოვრებისეული სტრესი
- სიმსუქნის უფრო მაღალი გავრცელება
ეს ფაქტორები ურბანიზაციასთან დაკავშირებული რისკის ფაქტორებია, რომლებიც ზრდიან ჰიპერტონიის სიხშირეს ქალაქის მოსახლეობაში.
რა არის „მოვლის კასკადი” და რატომ არის ის მნიშვნელოვანი ემიგრანტებისთვის?
„მოვლის კასკადი” ეტაპების თანმიმდევრობა, რომელიც საჭიროა დაავადებაში მოვლისთვის:
- დიაგნოზი (ვიცი, რომ ჰიპერტონია მაქვს)
- მკურნალობა (ვიღებ მედიკამენტს)
- კონტროლი (ჩემი წნევა კარგი დონეზე არის დაბალი)
- ტოლერობა (ამ მდგომარეობიდან მოვილახე)
კვლევამ აჩვენა, რომ ამ კასკადის ყველა ეტაპზე ხარვეზი არსებობს. თუ ადამიანი არ არის დიაგნოზირებული, ის ვერ მკურნალობს. თუ მკურნალობს, მაგრამ მედიკამენტი არ არის ხელმისაწვდომი, ის ვერ აკონტროლებს. თუ ის აკონტროლებს, მაგრამ აქვს გართულებები უკვე, ისე რომ დაისხა, გამოიხელის კვალი.
ემიგრანტებისთვის ეს პრობლემა კი აღელვებული, რადგან ისინი ჩვეულებრივ ჯანმრთელობის სისტემისთვის უცხო გარემოში ცხოვრობენ, რომელიც მათი სახელმწიფოს ფეხით არ ფეხს მოთავსებს.
რა შემდეგი ნაბიჯი უნდა გავიდეს ემიგრანტ ქართველებმა თავიანთი ოჯახის გასაზრდელი წევრების დაცვისთვის?
პირველი ნაბიჯი: ძალიან ისაუბროთ ოჯახის წევრთან (ტელეფონით, ვიდეო) რაც შედეგად უკეთ აზრობენ ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ.
მეორე ნაბიჯი: თუ აფრიკაში ცხოვრობს, შეიძლება მათთან საიმედო მედიკადობის შენახვით დაეხმაროთ (მედიკამენტის შენახვის სჯის გამზადება, რემინდერი).
მესამე ნაბიჯი: სწორი ჯანმრთელობის პროვაიდერი იპოვნეთ, რომელიც ხელმისაწვდომი და საიმედო.
მეოთხე ნაბიჯი: რეგულარული ტელემედიცინის კონსულტაციები დაგეგმეთ, თუ ეს სხვა ქვეყნიდან შ
წყარო: sheniekimi.ge
წაიკითხეთ ასევე
- კიევი — რა უნდა ვიცოდეთ უკრაინის დედაქალაქის შესახებ
- ახალი წელი ამსტერდამში: ზღაპრული მოგზაურობა შუქებისა და ტრადიციების სამყაროში
- ფედერალური აღიარება და ჯანდაცვა: რას ნიშნავს ეს ქართველი ემიგრანტებისთვის აშშ-ში
- რა პირობებში არიან ემიგრანტები საზღვარგარეთ
ფოტო: SHVETS production / Pexels
