ისტორიაში ყველაზე წარმატებული ამერიკელი ინვესტორი, უორენ ბაფეტი, რომელმაც თავისი ფილოსოფია და მეთოდები მსოფლიო ფინান্სურ რынკებზე ღრმა გავლენა მოახდინა, უკვე ხანგრძლივი დროის განმავლობაში კრიტიკულად იმსჯელებს კრიპტოვალუტებზე, განსაკუთრებით კი ბიტკოინზე. მისი განცხადებები კრიპტოაქტივების სფეროში ეკონომიკური კანონზომიერების საფუძველზე დაფუძნებული და ღრმა ფინანსური ანალიზით მხარდაჭერილია. ბაფეტის მოსაზრება, რომლითაც ბიტკოინი კაზინოს რულეტს უტოლდება, რომელშიც წაგების შანსი თითქმის 100%-ია, არ არის უბრალო ემოციური გამოხატვა, არამედ სიმბოლურ-ფილოსოფიური კრიტიკა ციფრული აქტივების სპეკულაციური ხასიათის საპირწdistinქციოდ.
93 წლის ეს ლეგენდარული ინვესტორი, რომელმაც Berkshire Hathaway გამოიმუშავა პლანეტის ყველაზე წარმატებულ საინვესტიციო ჰოლდინგად (ამჟამად 860 მილიარდ დოლარის საბაზრო კაპიტალიზაციით), მისი კრიტიკული მოსაზრებებით სერიოზულ განცხადებებს უსვამს ფუნდამენტურ კითხვებზე კრიპტოაქტივების რეალური ღირებულების, მათი ფუნქციონალურობის და ინვესტიციური უსაფრთხოების შესახებ.
კრიპტოვალუტა, როგორც გემბლინგი, მათემატიკური დისპროპორცია
უორენ ბაფეტის მთავარი არგუმენტი კრიპტოვალუტების წინააღმდეგ ემყარება მათი ფუნდამენტური ბუნების კრიტიკას. „ბიტკოინი რეალურად არ არის არც ვალუტა, არც ფასიანი ქაղალდი და არც საქონელი” – ეს განცხადება აღნიშნავს, რომ ციფრული აქტივი არ შესაფერი ტრადიციული ეკონომიკური კატეგორიებიდან ერთ-ერთში. ბაფეტის თქმით, ბიტკოინი „კაზინოს მსგავსი გემბლინგისთვის შექმნილი თამაშია, რომელშიც წაგების შანსი თითქმის 100%-ია, გარდა უიშვიათესი შემთხვევებისა, რომელთა წარმატების შესახებაც მედიაში შოკისმომგვრელ სათაურებს კითხულობთ ხოლმე”.
ეს კიდევ უფრო მეტად აქვს გაკრიტიკული, რომ რულეტის მსგავსად, მოთამაშეების უმეტესობა საბოლოო ჯამში წაგებული რჩება, მხოლოდ მცირე პროცენტი კი აღწევს მნიშვნელოვან მოგებას. მედიის მხრიდან გამუქი შეტყობინებები გამოიწერება ზოგიერთი განსაკუთრებული შემთხვევების შესახებ, რომელიც ხალხს ცრუ იმედებით აწყობს. ეს მექანიზმი, რომელიც ცნობილია როგორც „გამარჯვების ბიასი” ან „გეიმის მხარის მეკანიზმი”, ისტორიულად გემბლინგის ის მთავარი სახელმძღვანო მოძღვრებაა, რაც ხალხს აირიდებინებს მათი სიმდიდრის კაპიტალიზაციაზე და მოაქცევს მათ უსაფრთხო ინვესტიციის ცნებიდან სპეკულაციური რისკის სამყაროში.
ფუნდამენტური ღირებულების სრული არარსებობა
ბაფეტის კრიტიკის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტი უკავშირდება კრიპტოაქტივების ფუნდამენტური ღირებულების საკითხს. მისი განმარტებით, „კრიპტოაქტივების აბსოლუტურ უმრავლესობას არავითარი ფუნდამენტური, რეალური ღირებულება არ გააჩნიათ”. ეს აღმოჩენა აღნიშნავს დამფუძნებელ პრობლემას, რომელიც კრიპტოვალუტის ეკონომიკურ სტატუსში დევს.
პრობლემა არის ის, რომ ტრადიციული ინვესტიციები – აქციები, ობლიგაციები, უძრავი ქონება – აქვთ იდენტიფიცირებული ფუნდამენტური მნიშვნელობა. კომპანიის აქციები წარმოადგენს ამ კომპანიის მიერ წარმოებული ქონების, დივიდენდის ან მომავალი ლიკვიდაციის მოლოდინის პროპორციას. უძრავი ქონება აქვს ფიზიკური მდებარეობა, შეიძლება გამოყენებული იყოს ცხოვრებისთვის ან ბიზნესის წარმოებისთვის. თუმცა ბიტკოინი და ნების მსგავსი ციფრული აქტივები არ წარმოადგენს არცერთ ამ კატეგორიას.
მისი ფასი თითქმის სრულად განსაზღვრავს ტრეიდერების სპეკულაციური აქტივობა, რა დროსაც ეკონომიკური რეალობა და მისი გენერირებული მახასიათებლები სტაგნირებულია ან მთლიანად მხედელოვანი. ეს აღმოჩენა გამოწვევას ადგენს კრიპტოაქტივის მიერ გამოქვეყნებული ღირებულებებისა, რათა განითხოვოს მის რეალური ღირებულება, რაც პირდაპირი მიმართება აქვს კაზინოს უსაფრთხოების რულეტის უფრო სამსახურის მოდელზე.
ბიტკოინი არ ქმნის რაიმე რეალურ სარგებელს
ბაფეტი ხაზს უსვამს კიდევ ერთ ფუნდამენტურ საკითხს: „კრიპტოაქტივი თავისი არსებობით არაფერს არ ქმნის, მისგან არავითარი მატერიალური სარგებელი, პროდუქტი ან სერვისი არ იქმნება, რაც მას უაზრო საინვესტიციო აქტივად აქცევს”. ეს განცხადება ღრმა ეკონომიკური სიმბოლიკას ატარებს.
ფინანსური ისტორიის მიხედვით, მოგების წყარო ყოველთვის იყო ის, რომ ინვესტიციები გენერირებდა ღირებულებას. მოზარდი კომპანია აზრობს ახალ სამუშაო ადგილებს, უკეთ პროდუქტებს, უფრო დიდ შემოსავლებს. აგრარული ინვესტიცია აბრუნებს მოსავლის მეშვეობით. მაკროეკონომიკური რეფლექსია – კაპიტალი, როდესაც ეფექტიანად განთავსებულია, აბრუნებს ღირებულება ძირითადი ეკონომიკის წარმოება, სამუშაოს შექმნა ან უკეთ ემსახურება მომხმარებელს.
ბიტკოინი, უორენ ბაფეტის თქმით, ამ კვერცხეს არ შეუძლია სრულად. მისი ღირებულება სუბიექტური და მხოლოდ ესაზღვრება იმით, თუ რამდენად სურს სხვა პირს მისი კვლევა ყიდვა. ფიზიკური წარმოებების გარეშე, პროდუქტის საწარმოო უნარის გარეშე, ან რეალური სერვისის მიწოდების გარეშე, ბიტკოინი მხოლოდ სპეკულაციური ფიქსაციის საშუალებობას გვთავაზობს, შემოსავლების ყოეთ კაგამი კი ცხელ ჰაერზე ბუშელტა რაიმე მოსახლეობის წინააღმდეგ ბისტროს როგორც დაკითხვის ის კითხვა, თუ რის გამო ეს მომწიწებელი აქტივი კვლავ პოპულარი რჩება.
უორენ ბაფეტი – წამყვანი ინვესტორი და მისი ჩანაფიქრი
უორენ ბაფეტის საკრედიტო ამინდი ფინანსურ რინკებში აღარ საეჭვო. მისი ხელმძღვანელობით Berkshire Hathaway გამოიმუშავა პლანეტის ყველაზე წარმატებულ საინვესტიციო ჰოლდინგად. ამჟამად მისი საბაზრო კაპიტალიზაცია აღწევს 860 მილიარდ დოლარს, რაც აქცევს მას ერთ-ერთი ყველაზე ღირებული კომპანიის საფუძველზე მსოფლიოში.
ბაფეტის სიმდიდრე და სამეწარმო კარიერა საფუძველი დგას ის ნიშე, რომ ის ხშირად არის მოწოდებული, როგორც რესურსი ინვესტიციის პრინციპების გაწერილობისთვის. მისი მეთოდოლოგია – რომელიც ცნობილია „მნიშვნელოვანი ინვესტიციის” სტრატეგიაზე – აწვდის გახელებული თანა-მფლობელების არჩეზე, დაფუძნებული მათი სიძლიერეზე, ფუნდამენტალური აქტივების ღირებულებაზე, და ხელმწვანელობის ხარისხზე.
კრიტიკულად, ბაფეტის მოსაზრება კრიპტოვალუტის გამოხმელებაზე მდგარი ის, რომ ის უკვე გამოცდილია ბასს მაღლა ორი ძირითად კატეგორიაში: 1) უძიებელი მდებარე მნიშვნელობის უკმარებული ბუტე, და 2) სპეკულაციური რისკი, რომელიც შებაჟეს აჭრის რამდენი პერიოდის მსახურობის ზემოთ გადახრა.
პრაქტიკული რჩევები
- ფუნდამენტური ღირებულების გამოწერა: ნებისმიერი ინვესტიციის დაწყებამდე
ფოტო: Anna Shvets / Pexels
