რაჭა ქართველი ემიგრანტის თვალით: სამშობლოს აღმოჩენა გარკვევით

რაჭა-ლეჩხუმი — ეს სახელი ზღვარგარეთ მცხოვრები ქართველის ყურში რომელი გრძნობები აღძრავს? სხვადსხვა ემიგრანტი სხვადსხვას გამოთქვამს, მაგრამ უმეტესობას ერთი რამ აკავშირებს: ღრმა ნოსტალგია, დაკარგული ბავშვობის მოგონებები, ან კიდევ — ისტორიაში ფიქრი. რაჭა საქართველოს მთიანი ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე, ერთი იმ ადგილებიდან, რომელიც თანამედროვე ქართველი ემიგრანტის მოგზაურობის მარშრუტში საკმაოდ იშვიათია, თუმცა უნდა იყოს. ეს რეგიონი, რომელიც XI საუკუნის საკათედრო ტაძრების, წაბლიან ხეობებში დაფენილი ისტორიის, და უგულელყოფილი კულტურული ძეგლების მოთხრობას ყოფს, უმეტეს ღია ქარ-ხორბლის, საზღვარგარეთ დაკარგული ხალხისთვის მშვიდობის კუთხეა. ეს სტატია ზუსტად მათთვის წერილია — იმ რამდენიმე ათასი ქართველი ემიგრანტის მიმართ, რომელიც საზღვარგარეთ ცხოვრობს, და ვის მოხდა, რომ რაჭის შესახებ ოდესმე აღარ ფიქრობდნენ, ან უბრალოდ არ იცოდნენ კი რა არის იმ შორეულ მთებში.

რაჭა ემიგრანტული ცნობიერების კუთხიდან: რა ნიშნავს ეს რეგიონი?

ემიგრაცია ჩვეულებრივად არის დაშორება, მანძილი, ახალი მახასიათებლების შეძენა, მაგრამ ზოგჯერ, ხანდახან უთხოვლად, ის ხდება აღმოჩენის სახელმძღვანელი. ქართველი, რომელიც ღამის შუაზე ნიუ-იორკის ერთ ბაზაში სამუშაოდ მიდის, ან ლონდონის ღია ხეამოვიდან უფრო მკრთალი თოვლი ხედავს, ღირსეული იმ რომ ოდესმე თავის მოვლენილი აზრი რაჭისკენ გადაბრუნდეს. კარგი, რატომ რაჭა კერძოდ? პირველი — ის სპეციალური, მცირე ცნობილი, რაც ემიგრანტებში ქმნის უნიკალურობის, სამთავრობო გიდებში არანაწერი კუთხეების დაკვლევის გრძნობას. მეორე, და უფრო მთავარი — რაჭა არის კულტურული სარკე, რომელიც ასახავს ძველი ქართული იდენტობის, ებრაული თემის, რელიგიური სიმრავლის, და უმნიშვნელოვანესი, ღვინისა და ტერიტორიის კავშირის მთელ ისტორიას.

ელნიკორწმინდის საკათედრო ტაძარი, რომელიც 1010-1014 წლებში აშენდა, არ არის უბრალო ტაძარი — ეს არის მოწმობა მე-XI საუკუნის ქართული სახელმწიფოს ძალაზე, სტილისა და ღირსების რეალობაზე. თითოეული ემიგრანტი, რომელიც ამ ღილაკის წინაშე დგას, თავის ისტორიაში ჩავსხდება, საკუთარ ხელმისაწვდომ გენეტიკაში, რომელიც ერთი ხაზით კი კი ის ოჯახებით უკან კი არის იკიდა. ლონდონში, პარიზში, ტელავივში ცხოვრებული ქართველი, რომელიც თავის ბავშვს ან ქვესაძმოს ხელი აჭერს რაჭის დიდ მელოწიანში, ფაქტობრივად სახლში ბრუნდება — არა სახლში ფიზიკურად, მაგრამ დროში, ეპოქაში, სადაც ქართული მეფობა სიმპტომებით ღნობილი იყო ჰერის იმ მოედანზე, სადაც ის ფეხი დდგა.

ონის სინაგოგა: ებრაული ისტორია ღია რაჭაში

ონი, მცირე ქალაქი რიონის კერძოთ, დიდი ისტორიის საბაბი. XX საუკუნის შუა წლებამდე ეს იყო საქართველოში ერთ-ერთი უდიდესი ებრაული თემის სახელმწიფო, თბილისი და ქუთაიסის შემდეგ. 1895-1898 წლებში აგურით აშენებული სინაგოგა, ორი კოშკით მოწყობილი, ისევ დღესაც დგას, თუმცა თემის უმეტესი ნაწილი 1970-იანი წლებიდან ისრაელში მიმოიქცა.

რეკლამა

ეს რეალობა ემიგრანტებისთვის მკაფიოდ აკი შეხედე მწოვლეს. თუ თავის ქვეყნიდან გასვლა უკვე გაკაჟებული ემიგრაციის აქტი არის, რაჭის ონის სინაგოგა ის სკანს არის — ის სიმბოლო იმისა, რომ კი ის წასვლა ხან გახლართული გადაწყვეტილება იყო, ხან კი წვიმასა და უმტკივცობელი ეკოლოგიური პრობლემა. სინაგოგის კედლებმა იცის თავისი ისტორია, მის ფასადმა კი — ის სიტკბო, რომელიც ხსენია რეგიონის ქვეყნიერი ხელმფიზეთი.

ემიგრანტებისთვის, განსაკუთრებით მათ, რომელთაც ებრაული ფესვები აქვთ (ქართული-ებრაული ოჯახები), ონის მონახულება არ არის უბრალოდ ტურიზმი — ეს არის დიალოგი. კიდევ, ისევ ემიგრანტებთან, რომელთაც რელიგიური ზღვრები აქვთ ან კი ის მრავალი კულტურის სამარჯვეშო ცხოვრობენ, ონის სინაგოგა წარმოადგენს ქართველი სახელმწიფოს დიდმეცნიერების მეკობრობას — საქართველო თავსახურად იყო უცხო რელიგიებისთვის, უცხო ხელმწიფო მოაგებდა, მაშ მეთალა, უცხო რელიგია უცხო ქვეყნად იქცა.

რაჭის წითელი ღვინო: ემიგრანტული უფლებამოსილება სამშობლო ღვინიდან

ხვანჭკარა და უსახელური — მხოლოდ ორი სიტყვა, მაგრამ გაზღვიერების ისტორიის მეტი. ხვანჭკარა, ბუნებრივად ნახევრადტკბილი წითელი ღვინო, იყო სტალინის საყვარელი აკვის, გარდა იმისა აკი ის ორი კონფიდენციალურ სოფელში ამბროლაურის მახლობლად მოყავარდება — ხვანჭკარაში, ბუგიაურში, თოლებში. წარმოშობის დაცული დასახელების სტატუსი ნიშნავს, რომ მხოლოდ ამ განსაზღვრულ ზონაში მოყვანილი ყურძნი, ტრადიციული მეთოდით დამზადებული ღვინო შეიძლება ეს სახელი ატაროს.

ემიგრანტებისთვის ეს რეალობა აკი საფრთხე აღმოსდის. ხვანჭკარა ღვინო — ეს არ არის უბრალოდ ღვინო, რომელიც ტასში დალევ. ეს არის თავი, რომელიც თითოეული თეთრი კაბელში ან მუშტებში ქართველი ემიგრანტი ატარებს. ეს არის განზე ღირებული ელემენტი ქვენდებული რომი, რომელიც დღეს დიასპორაში კი მხოლოდ ხვანჭკარებით გაღრმა ფესვი ბრუძ. საზღვარგარეთ ქართველი, ლიმიტირებული აქვს საკუთარი კულტურის დაკვლევის უფლება — რა სანგებელი, რომელიც ხვანჭკარის ღვინო არის წაბლის დედისთვის ისტორიის დაკვლევის ტრიბუნა!

უსახელური, უფრო იშვიათი და დახვეწილი ღვინო, რომელიც ლეჩხუმის მაღალმთიან სოფლებში მოყავარდება, მე-კი თანდაც უფრო ღირებული. ეს არის სიმბოლო იმ სიტყვის, რომ არა ყოველ კაცს ხელი აბღლის მიწის ქვეშ მომალულ ღვინოზე, არა ყოველ ემიგრანტს ექნება უსახელურის გამოცდის თავი. თუ ხვანჭკარა არის დედამი ღვინო, უსახელური არის მის იმ ცხელ სიმოვ, რომელიც უცხო მიწაში ხელი აუსვართ.

რეკლამა

შაორის წყალსაცავი და უძირო ტბა: ფიზიკური სამშობლო დაკვლევა

რაჭის მთიან ოფთოლმენტში რომელი რამ აღმოსდის ემიგრანტს? ის რა წერთილი აქვს დიდი მეთოდით, რომ უცხო მიწაში ცხოვრებით დარჩა? ფიქტივ უფლებამოსილება — აყვავილი მომენტი, წაბლაგან შავი წაბლი, უნივერსალური სიტყვა, რომელიც მთელ მსოფლიოში ერთი და იგი რამ დაკვლე.

შაორის წყალსაცავი, ხელოვნური წყალი საბჭოთა პერიოდში ჰიდროენერგეტიკის მიზნით აშენებული, დაახლოებით 1400 მეტრ სიმაღლეზე, ფიჭვნარით გარშემორტყმული, საკუთარი უმოძრაო, გამჭვირვალე ფირუზისფერი წყალი აღმოატაცებს მხედელს. ის კი არ არის ბუნებრივი ტბა, მაგრამ შენახვის გამო ის არის საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ფოტოგადაღებული ადგილი. ამ ხელოვნურ წყლებში ემიგრანტი რომელი იხილავს? იხილავს საქართველოს მოვლის ისტორიას, იხილავს, თუ როგორი გახდა მიწა დეკორტიული, და რა რომელი დეკორტიული მიწა ოფის კიდევ ის თვალს ეძებს.

უძირო, ბუნებრივი ტბა, აბსოლუტურად სხვა საქმეა. ეს გარდა-გადაცვლილი წყალი, რომელი ბუნებამ თავად აერთიანა, რომელი ღიაა მხოლოდ ივნისიდან სექტემბრამდე, როცა თოვლი დნება და ბილიკი გასავალია — ეს არის ემიგრანტის შორეული სიბრძნე. თუ ხვანჭკარა და უსახელური არის კულტურული კერძოთი, უძირო ტბა არის ფიზიკური. ეს არის თავი, რომ ქართველი მიწა, თუმ დაშორებული, კი არ იკარგება — ბუნება თავის ხელით, თავის ნაკადით, თავის მკრთალი ღილაკით კი ვებ მის მოდგენით მუდამ აგრძელებს. და ემიგრანტი, რომელი უძიროს დნობილი თოვლი ხედავს, ხედავს ქვენის აბსოლუტურ კვლავ-იდეის სიმბოლოს.

შოვი და 2023 წლის მეწყერი: ემიგრანტული პასუხისმგებლობა მომავლის მიმართ

3 აგვისტო, 2023 წელი — ეს თარიღი ემიგრანტებისთვისაც აცნობელი უნდა იყოს, თუნდაც ისინი ღამის შუაზე თავის ოფისებში სიტიდა მყვანელი უფლებამოსილებით იჯდნენ. შოვის მახლობლად, ბუბის ხეობაში, მოხდა მასშტაბური მეწყერი და ღვარცოფი, რომელმაც საბავშვო ბანაკის ნაწილი დააზიანა და რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა.

ეს უბედურება, რომელიც საქართველოს უახლესი ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე სასიკვდილო სტიქიურ კატასტროფად რჩება, აკი უნდა მოცემული თავი ემიგრანტებმა. რატომ? რადგან სამშობლო მხოლოდ სიამოვლის, კულტურის, და ღვინის კუთხე არ არის. ეს არის ცხოვრებული ადამიანების სახელმწიფო, რომელიც კი ყვავილისებურად თავის ბედს უტიკება. ემიგრანტი, რომელიც ქვენის უფლებამოსილებას ხილავს, ქვენის ისტორიის უფლებამოსილებას ხილავს — ხან ტრაგიკული, ხან რადიანი.

2023 წლის შემდეგ განახლებითი და ფერდობის სტაბილიზაციის სამუშაოები გრძელდება. ემიგრანტი, რომელი რაჭას სმენს, უნდა იცოდეს, რომ ის რეგიონი, რომელსაც ის მოსულად აზრობს, განიცდის აღმოქმედებას, რომელიც ეჭვიანი, მოკრძალებული, მაგრამ ღირსეული. ის უნდა იცოდეს ის, რომ მის სამშობლოში კი არა მხოლოდ ღვინო და მთები დგას, არამედ გაწადილებული ხელი, რომელიც კი ყოფილი სამწუხაროებიდან თავის ამოღებას თავის ზეწოდს.

ემიგრანტის გზა რაჭაში: პრაქტიკული განხორციელება

ითხოვა ემიგრანტმა, რომელი ზღვარგარეთ ცხოვრობს, რაჭას მონახულებისგან? კარგი შეკითხვა, რომელსაც უდაბი ფასი აქვს. ქუთაისიდან დაახლოებით სამი საათი მანქანით ცხალტუბოსა და ნაკერალას უღელტეხილის გავლით გამგზავრებული, ემიგრანტი უკვე ხედავს, თუ როგორი გახდა ის ხეობა, რომელიც თითოეული თეთრი კაბელი, თითოეული ემიგრანტი მუდამ ახსენებს. გზა ასფალტირებულია, მაგრამ ვიწრო და ტყით არის გარშემორტყმული — ეს უნდა გთხოვოთ გაკვეთილი — მხოლოდ რაჭის გზა კი არ დღანირდება, არამედ სამშობლოს დაკვლევის გზა დღანირდება.

თბილისიდან მგზავრობას ხუთიდან ექვს საათამდე სჭირდება, რკინიგზა რაჭაში არ შედის — მანქანა ერთადერთი რეალური ვარიანტია. ემიგრანტი, რომელი პენსიონირებული ხელმოწერილია, ან ახალგაზრდა კარიერის ძებნა, თითეული ამ ხელმოწერილი გაკვეთილი რომელი ემიგრანტი რაჭის გზას აწისებს, კი უბრალოდ მოგზაურობა არ არის — ეს არის რხოვა, ემოციური გადახილვა.

ემიგრანტის სოციალური მოვლენა რაჭაში: პირადი კომიტმენტი

საუბარი კი არ არის მხოლოდ თვალის დახუჭვაზე, ღვინის დასმენაზე, ფოტოს გადაღებაზე. რაჭის ემიგრანტული ღირებულება სიღრმით რომელი აკი არის ის რაჭის კი არა მხოლოდ მიწა, არამედ მის მიწაზე ცხოვრებული მეზობელი. იმ მოსახლეობის ზღვრული კავშირი, რომელი დღეს, თან ემიგრაციის ხელი, კი ღატაკებული, მაგრამ ღირსეული. ემიგრანტი, რომელი რაჭაში მოდის, უნდა იცოდეს, რომ ის პატივს სცემს არა მხოლოდ წარსულს, არამედ აგრეთვე დამთავრებულს, რომელი მუდამ აწესრიდება ის სოფელში, ის ოჯახში.

ემიგრაციის დროს, მოკლედ რომ თქვა, არის იმ გრძნობის კარ, რომ რაჭა ხელმისაწვდომი ხელი არ არის. მაგრამ ეს კარ ხელმისაწვდომი ხელი თუ აქ დაკრიფება იქნება ქართველის, იქნება გარკვევით, რომ რაჭა თუმ დაშორებული, კი არ იკარგება — ის საკუთარი იმ ემიგრანტის გული, რომელი ღამის შუაზე ნიუ-იორკში სამუშაოდ მიდის, ან ლონდონის ღია ხეამოვიდან უფრო მკრთალი თოვლი ხედავს.

პრაქტიკული რჩევები ქართველი ემიგრანტებისთვის

• გამგზავრების დროის განსაზღვრა: მოეზადოთ მაისის ბოლოდან ოქტომბრის დასაწყისამდე, როდესაც გზები ღიაა და

  წყარო: shenidasveneba.ge

  წაიკითხეთ ასევე

  • ემანუელ მაკრონს ვიეტნამში ვიზიტის დროს მეუღლემ სახეში ხელით უბიძგა
  • აეროფობია: ფრენის შიშის მიზეზები და დაძლევის მეთოდები
  • რას ითხოვს პუტინი უკრაინაში ომის დასასრულებლად -“როიტერი” წერს
  • რუსეთში 17 წლის მოზარდმა დაბადების დღის წვეულებაზე 4 თანატოლი დანით მოკლა და სახლი დაწვა – შემზარავი დანაშაულის დეტალებზე BBC წერს
  FacebookTwitter

  ფოტო: Siarhei Nester / Pexels