სტალინის სიყვარულის ისტორია: რა უნდა იცოდეს ემიგრანტებმა

ქართული ისტორია და კულტურა ღრმად არის ჩაკრეფილი ების მეხსიერებაში, განსაკუთრებით მათთ, ვინც საზღვარგარეთ ცხოვრობს. ემიგრაციის პროცესში ადამიანი ხშირად აღმოჩნდება თავის კულტურული ფესვებისგან დაშორებული, რის გამოც ისტორიული კვლევები და ახალი აღმოჩენები ხდება მხნადელი ხიდი მშობლიურ მიწასთან. ერთ-ერთი ასეთი მნიშვნელოვანი კვლევაა დოქტორ თენგიზ სიმაშვილის მიერ აღმოჩენილი მასალა სტალინის ახალგაზრდობის პერიოდის შესახებ, კერძოდ, მისი სიყვარულის ისტორია სტეფანია პეტროვსკაიასთან. ეს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ქართველი ემიგრანტებისთვის, რადგან ეს ისტორია მაქსიმალურად დაკავშირებულია ქართული ისტორიის მნიშვნელოვან ფიგურებთან და დოკუმენტებთან, რომლებიც ქართულ არქივებში ინახება.

ისტორიული აღმოჩენა და მისი მნიშვნელობა

ქართველ ისტორიკოსმა და მეცნიერმა თენგიზ სიმაშვილმა ახალი აღმოჩენა გამოაქვეყნა, რომელიც დღემდე საზოგადოებისთვის უცნობი იყო. შსს-ს არქივში ინახება 1910 წლით დათარიღებული ბაქოს ჟანდარმერიის სარეგისტრაციო ბარათი, რომელიც აღწერს იოსებ ჯუღაშვილის, მოგვიანებით სტალინის, პირადი ცხოვრებისეულ დეტალებს. ამ დოკუმენტის მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობს, რომ ის გთავაზობთ უპირველესი წყაროდან ინფორმაციას ერთ-ერთი მე-20 საუკუნის ყველაზე უფრო გავლენიანი ფიგურის შესახებ.

დოკუმენტში დაკვირვებული პირდაპირი ინფორმაციაა იოსებ ჯუღაშვილის სასიყვარულო კავშირების შესახებ, რაც იმ დროის საიდუმლო პოლიციის მიერ იყო დოკუმენტირებული. ეს იმას ნიშნავს, რომ რუსეთის იმპერია მკაცრად აკვირდებოდა რევოლუციური აქტივისტების კერძო ცხოვრებას და ყველა ინფორმაციას აფიქსირებდა.

სტეფანია პეტროვსკაია: უცნობი თავადის ასული

სტეფანია პეტროვსკაია იყო ოდესაში დაბადებული თავადის ასული, რომელიც თავისი დროის სტანდარტებიდან გამომდინარე ძალიან განათლებული და დახვეწილი ქალბატონი იყო. მან დაამთავრა ოდესის ქალთა გიმნაზია და მუშაობდა სახლის მასწავლებლად. ეს ქალი პროფილის მიხედვით იყო თითქოს ტიპიური აგ-ის წევრი, მაგრამ მას აქვს რევოლუციური აქტივიზმის თვალსაჩინო ისტორია.

რეკლამა

სტეფანია მოსკოვში დააპატიმრეს რევოლუციური საქმიანობის გამო და გადაასახლეს სოლვიჩეგოდსკში, რომელიც იმ დროის რუსეთის ტყე-აბანოსნის რაიონებამდე კიდეც გაშორებული იყო. სწორედ ამ გადასახლების ადგილას შეხვდა იგი იოსებ ჯუღაშვილს.

როგორ შეხვდნენ ერთმანეთს

სტალინი პირველად 1908 წლის მარტში დააპატიმრეს ბაქოში რევოლუციური საქმიანობის გამო და გადაასახლეს სოლვიჩეგოდსკში. ეს იყო ის დრო, როდესაც გადასახლებული რევოლუციონერი ხდებოდა ღირსეული ფიგურა რევოლუციური მოძრაობის ფარგლებში. სოლვიჩეგოდსკში სტალინი პირველად შეხვდა სტეფანია პეტროვსკაიას, რომელიც მსგავსი მიზეზის გამო იყო ბრუნვილი.

მკვლევار თენგიზ სიმაშვილის თქმით, სტალინმა გაქცევა მოახერხა ამ გადასახლების ადგილიდან და ბაქოში დაბრუნდა. სტეფანია პეტროვსკაია, თავის მხრივ, გაათავისუფლეს და რაგინდ სხვა ადგილში წასვლის ნაცვლად, გაეცინა ბაქოში, სადაც სტალინი ელოდა. ეს იყო მათ ერთობლივი განწყობის პირველი დამადასტურებელი ნიშანი.

ერთობლივი ცხოვრება და დაპატიმრება

მას შემდეგ, რაც სტეფანია ბაქოში ჩამოვიდა, მათ ერთად დაიწყეს ცხოვრება. ეს იყო 1910 წლის დასაწყისი, და მაშინ რევოლუციური მოძრაობა საკმაოდ აქტიური იყო. სტალინი და პეტროვსკაია სამ თვეში დააპატიმრეს – კერძოდ 1910 წლის 23 მარტში.

დაკითხვის დროს ორივე საკმაოდ თავისუფლად საუბრობდნენ თავიანთი ურთიერთობის შესახებ. სტეფანია პირდაპირ აღიარებდა, რომ მას ინტიმური კავშირი ჰქონდა ჯუღაშვილთან. სტალინი კი უფრო რეზერვირებული იყო და აცხადებდა, რომ მას სტეფანია გადასახლებიდან იცოდა.

რეკლამა

ქორწინების მოთხოვნა და განშორება

დაპატიმრების პერიოდში სოსო ბაქოს ქალაქის თავს სტეფანიაზე დაქორწინების უფლება სთხოვა. ეს იყო აბსოლუტურად განუჩვეველი მოთხოვნა იმ პერიოდის პირობებში, მაგრამ ქალაქის მმართველმა თხოვნა დააკმაყოფილა. თუმცა, ქორწინების ნებართვის მიწოდების შემდეგ, სტალინი გადაასახლეს სხვა ადგილას, რაც მათი განშორების მიზეზ გახდა.

მკვლევარი სიმაშვილი ხაზს უსვამს, რომ სტალინის ცხოვრებაში მრავალი ქალი იყო, მაგრამ სტეფანია პეტროვსკაია აერთიანებს რაიმე განსაკუთრებულს. ის ტოვებდა აშ-ს დროს იმ ქალთა კატეგორიას, რომელიც მოწონებული იყო სტალინის მიერ, მაგრამ სტეფანია თითქოს ძალიან განსაკუთრებული იყო.

დოკუმენტაციის გაჩენა და წინასიტყვაობა

აღსაფხვრელი ამ გამოკვლევას თან ერთი იმ ფოტოები, რომელიც სტალინის სარეგისტრაციო ბარათზე იყო დაფიქსირებული. ამ ფოტოებს შორის იყო სხვადასხვა კუთხიდან გადაღებული ფოტოები – პროფილში, ანფასში და მის სიმაღლე. ფოტოების მიერ დელუკუიას აღმოჩენა აწ განსაკუთრებული მნიშვნელობისთვის მიჩნეულია.

სარეგისტრაციო ბარათი წარწერია “სოსო ჯუღაშვილი (სტალინ)”, მაგრამ ეს წარწერა მოგვიანებით, სავარაუდოდ საბჭოთა პერიოდში დაიყო. დოქტორ სიმაშვილის აზრით, ეს წარწერა რევოლუციის მუზეუმის თანამშრომლებმა დააკრეს 1920-იან წლებში, რადგან რუსეთის იმპერიაში ქართულ ენაზე საკანცელარო საქმეები არ წარმოებოდა.

არქივებში ინახება მასალა

სტეფანია პეტროვსკაიას სარეგისტრაციო ბარათი თბილისში, საქართველოს საისტორიო არქივში ინახება. ამ ბარათის უკანა მხარეს კი ვკითხულობთ: “სასიყვარულო კავშირი – ჯუღაშვილი”. ეს სიტყვები საკმაოდ პირდაპირ მეტყველებს მათთან ერთობლივი ცხოვრების შესახებ.

საკმაოდ გამოკვეთილი დეტალი ის ფაქტია, რომ სტეფანია პეტროვსკაიას ბარათი თბილისში რომ ინახება, ცოტამ ვინმე იცოდა. დოქტორ სიმაშვილი აღნიშნავს, რომ ეს არქივი საკმაოდ დაცული იყო, და მხოლოდ კენჭის აბობი სპეციალისტი თუ იქნებოდა ის, რომელმაც იპოვოს ეს მასალა.

პრაქტიკული რჩევები ქართველი ემიგრანტებისთვის

• დაინტერესდით ქართული ისტორიის უცნობი გვერდებით – ისეთი მასალებით, რომელიც ემიგრაციის შემდეგ უფრო თვალსაწიერი ხდება. ქართული ისტორიული კვლევები წაკითხვით შეინარჩუნებთ კულტურული იდენტობის კავშირი მშობლიურ მიწასთან.
• ისტორიული არქივების ელექტრონული პორტალებით სარგებლობა წაახალი წაკითხვის საშუალება გაძლევთ, განსაკუთრებით თუ თქვენი კომპიუტერი სხვა ქვეყნებში დამყარებული გაქვთ.
• თქვენი ოჯახის ისტორიას დაკვლიოთ – შესაძლებელია, რომ თქვენი ატმოსფერეშიც იმალება რამდენიმე პირადი კვეთა უფრო დიდ ისტორიაში, როგორც სტეფანიასა და სტალინის შემთხვევაში.
• ქართული ემიგრანტული ორგანიზაციებთან დაკავშირება, რომლებიც ცენტრალიზებული სემინარებს აწყობს ისტორიული მასალების აღმოჩენის შესახებ.
• ქართული სახელმწიფო არქივების კოორდინატებთან ღრმა გაცნობა – ბევრი მასალა ხელმისაწვდომია ინტერნეტის მეშვეობით.
• ადგილობრივი ემიგრანტული საზოგადოებაში დოკუმენტაციის შესახებ მოსმენა, რომელიც კი ასეთი კვლევებიდან გამოვლენილია.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მნიშვნელობა აქვს ამ კვლევას თანამედროვე ქართველი ემიგრანტებისთვის?

ეს კვლევა გვიჩვენებს, რომ ქართული ისტორია და კულტურა არ არის მხოლოდ წარი, რომელიც დაკარგულია, არამედ აქტიური, მუდმივად აღმოჩენილი და გაშორებული მასალა, რომელიც ამრავალი უცნობი სიღრმის მქონე. ემიგრაციის პერიოდში ადამიანი ხშირად უკვე დაკარგული კულტურული ელემენტებით უფრო მეტად აკრთობა თავს, ვიდრე თავიანთ მშობლიურ მიწაში ცხოვრებისას.

სად შემიძლია იპოვო ეს დოკუმენტები?

სტალინის სარეგისტრაციო ბარათი და სტეფანია პეტროვსკაიას ის ინახება საქართველოს საისტორიო არქივში და შსს-ს არქივში. ბევრი ეს დოკუმენტი ციფრულ რესურსებში გახდა ხელმისაწვდომი, განსაკუთრებით გამოკვლევებით, რომელიც დოქტორ სიმაშვილმა გამოაქვეყნა. გარკვევილი ინფორმაციისთვის ღირს კონტაქტი გაუკეთო საქართველოს საისტორიო არქივთან ელექტრონული საფოსტო აკადემიური მოთხოვნის გზით.

რამდენად ნაცნობი იყო ეს ისტორია დღემდე?

სტეფანია პეტროვსკაიასა და სტალინის სასიყვარულო ურთიერთობის შესახებ ცოტა ინფორმაციაა არსებული ფართო ლიტერატურებში. მიუხედავად იმისა, რომ სტალინის ბიოგრაფია დაწვრილებით შესწავლილია, მისი ახალგაზრდობის პერიოდის კერძო ცხოვრება რჩება ბევრი ფიქციის და ვარაუდის სახით. დოქტორ სიმაშვილის კვლევა პირველად აძლევს უპირველესი დოკუმენტარული მტკიცებულებას ამ კავშირის შესახებ.

დასკვნა

დოქტორ თენგიზ სიმაშვილის აღმოჩენა მნიშვნელოვანი მხნადელია არა მხოლოდ ისტორიის პუნქტის თვალსაზრისით, არამედ ქართველი ემიგრანტებისთვის. ეს ისტორია გვიჩვენებს, რომ ქართული ისტორია და კულტურა ღრმა ფესვებს ატარებს, რომლებიც მე-20 საუკუნის ყველაზე უფრო დიდ მოვლენებთან არის დაკავშირებული.

სტეფანია პეტროვსკაია, თავადის ასული, რომელიც რევოლუციური იდეალებისთვის მთელი რამდენიმე წელი დაშორებული იყო, და იოსებ ჯუღაშვილი, მოგვიანებით სტალინი, ერთმანეთის მოძიებით დაკავშირდნენ. მათი ისტორია რომანტიკული, მძღოლი და ტრაგიკული ელემენტებით სავსე, სადაც რეალური კაცი თავისი მთელი კომპლექსურობით ჩანს.

ქართველი ემიგრანტებისთვის ეს აღმოჩენა უნდა იყოს შთამაგონებელი. ის ხაზს უსვამს, რომ ქართული წერტილები დიდი მოვლენებში არის ჩასწეფილი. ემიგრაციის კოშკიდან, დაშორებული მოთავსების მდგომარეობიდან, თქვენი ნაციონალური უკან უფრო მკრთალი და უფრო მოკრიტიკელი ხდება, მაგრამ ამავე დროს უფრო მნიშვნელოვანი. თქვენი მშობლიური მიწა არის ის ადგილი, სადაც ისტორია კვლავ აღმოჩნდება, სადაც გამოუქვეყნებელი მასალა ელოდება აღმოჩენას, და სადაც თქვენი ატმოსფერის წინაპრები მოთავილობილი იყვნენ უფრო დიდ მისიებში, ვიდრე რომელიმე სვაფ განწყობილებამ შესაძლოა იზომა.

წყარო: sheniganatleba.ge

წაიკითხეთ ასევე

• საქართველოს ტურისტული პოტენციალი 80-ზე მეტი ქვეყნიდან 1600-ზე მეტმა ორგანიზაციამ და კომპანიამ შეაფასა
• კიევი — რა უნდა ვიცოდეთ უკრაინის დედაქალაქის შესახებ
• გერმანიის ღირშესანიშნაობები – ისტორიისა და კულტურის უნიკალური მემკვიდრეობა
• შოპინგი პრაღაში – ისტორიისა და თანამედროვეობის შერწყმა

ფოტო: Emin Şen / Pexels