ემიგრაციაში წასვლა ხშირად დაკავშირებულია უკეთესი ცხოვრების ძიებასთან, თუმცა მას თან ახლავს გამოწვევები, განსაკუთრებით შრომითი უფლებების საკითხში. უცხო ქვეყანაში მუშაობის დაწყებისას აუცილებელია არამხოლოდ საბუთების და კონტრაქტის კანონიერება, არამედ საკუთარი უფლებების ცოდნაც. შრომითი ექსპლუატაციის, უთანასწორო მოპყრობისა და ტრეფიკინგის თავიდან ასაცილებლად მნიშვნელოვანია ემიგრანტებმა წინასწარ მოიძიონ სანდო ინფორმაცია და იმოქმედონ ინფორმირებულად.
ქვემოთ წარმოგიდგენთ რჩევებს, რომლებიც დაგეხმარებათ შრომითი უფლებების დაცვაში საზღვარგარეთ.
1.
შეისწავლეთ მიღების ქვეყნის შრომის კანონმდებლობა
სანამ გაემგზავრებით, მოიძიეთ ინფორმაცია იმ ქვეყნის შრომის კანონების შესახებ, სადაც აპირებთ მუშაობას. გაიგეთ:
- მინიმალური ხელფასი
- სამუშაო საათების მაქსიმალური რაოდენობა
- ზეგანაკვეთური ანაზღაურების წესი
- შვებულების, დეკრეტისა და ავადობის პოლიტიკა
- რას მოითხოვს კონტრაქტი და რას არ უნდა მოიცავდეს
- არის თუ არა ლეგალური თქვენი პოზიცია იმ სტატუსით, რაც გაქვთ
ამის მოძიება შეგიძლიათ იმ ქვეყნის შრომის სამინისტროს ვებგვერდზე, საელჩოებში, ან მიგრანტთა მხარდაჭერის ორგანიზაციების საშუალებით.
2.
იმუშავეთ მხოლოდ ლეგალური სტატუსით და კონტრაქტით
შრომითი კონტრაქტი თქვენი უფლებების დაცვის მთავარი იურიდიული საფუძველია. არასდროს დაეთანხმოთ მუშაობას „შავი შრომის“ პირობებში, რაც გულისხმობს დაურეგისტრირებელ, კონტრაქტის გარეშე შრომას. ასეთ შემთხვევებში მიგრანტი ყველაზე დაუცველია.
კონტრაქტში აუცილებლად უნდა იყოს გაწერილი:
- ხელფასის ოდენობა
- სამუშაო საათების რაოდენობა
- დამსაქმებლისა და დასაქმებულის ვალდებულებები
- შვებულება და ავადობის წესები
- ხელშეკრულების შეწყვეტის პირობები
თუ ენას კარგად ვერ ფლობთ, სთხოვეთ დამოწმებულ მთარგმნელს ან ემიგრანტთა მხარდამჭერ ორგანიზაციას, გადათარგმნოს და აგიხსნას დოკუმენტი.
3.
არ მოიტყუოთ და არ მოტყუვდეთ – გადამოწმება აუცილებელია
ბევრი ემიგრანტი მუშაობას იწყებს მესამე პირის რეკომენდაციით – ნაცნობით ან მედიატორის დახმარებით. ამგვარ შემთხვევებში ხშირად ადგილი აქვს შრომით ექსპლუატაციას ან თაღლითობას.
ყოველთვის გადამოწმეთ:
- კომპანიების ლიცენზია და საიმედოობა
- ვინ არის დამსაქმებელი – კერძო პირი თუ ორგანიზაცია
- რეალურად არსებობს თუ არა თქვენი სამომავლო სამუშაო ადგილი
- არსებობს თუ არა შუამავალი მიგრანტთა მომსახურების სფეროში ლიცენზირებული აგენტი
უკეთესია აირჩიოთ სახელმწიფო პროგრამები ან ავტორიზებული სააგენტოები, რომლებიც უცხოეთში დასაქმების უსაფრთხო არხებს უზრუნველყოფენ.
4.
დაიცავით თქვენი უფლებები – მიმართეთ შესაბამის ორგანოებს
თუ ფიქრობთ, რომ ირღვევა თქვენი შრომითი უფლებები:
- მიმართეთ იმ ქვეყნის შრომის ინსპექციას
- ეწვიეთ საელჩოს ან საკონსულოს
- ისარგებლეთ ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციების მომსახურებით, რომლებიც ემიგრანტების მხარდაჭერაზე მუშაობენ
- მოიძიეთ დახმარება ჰოთლაინებით, რომლებიც სპეციფიურად ემსახურებიან მიგრანტებს, მაგალითად, იურიდიული დახმარებით ან ტრეფიკინგის მსხვერპლთა დახმარების ხაზებით
ნუ შეგეშინდებათ ოფიციალურ ორგანოებთან კონტაქტი – ბევრი ქვეყანა უცხოელ მუშაკებს ანიჭებს ისეთივე შრომით დაცვას, როგორც ადგილობრივ მოსახლეობას.
5.
ერთად ვართ ძლიერები – ჩაერთეთ დიასპორულ ჯგუფებში
ემიგრანტების თანამეგობრობები ხშირ შემთხვევაში საუკეთესო ინფორმაციის და მხარდაჭერის წყაროა. სოციალურ ქსელებში, ადგილობრივ ორგანიზაციებში ან დიასპორულ გაერთიანებებში გაწევრიანებით:
- მიიღებთ პრაქტიკულ რჩევებს
- გაიცნობთ ადამიანებს, ვინც მსგავს პრობლემებს წააწყდა
- შეძლებთ იპოვოთ იურიდიული ან ფსიქოლოგიური დახმარება
- დაესწრებით უფასო სემინარებს შრომით უფლებებზე
დასკვნა: იცოდე შენი უფლება – პირველია
შრომითი უფლებების დაცვა არ არის მხოლოდ იურიდიული საკითხი – ეს არის ღირსების, უსაფრთხოების და ღირსეული ცხოვრების საკითხი. ემიგრანტები ხშირად შრომობენ ისეთ სამუშაოებზე, რომლებზეც ადგილობრივი მოსახლეობა უარს ამბობს. ისინი იმსახურებენ არა ექსპლუატაციას, არამედ პატივისცემასა და კანონის დაცვას.
ინფორმირებული ადამიანი – დაცულია. იცოდე შენი უფლება – შენი პირველი ნაბიჯია ღირსეული ცხოვრებისკენ უცხოეთშიც.
🔎 რჩევის სახით:
შეინახე ადგილობრივი საელჩოს და შრომის ინსპექციის ნომრები შენს ტელეფონში, სანამ უცხოეთში წახვალ. შესაძლოა, სწორედ ისინი გახდნენ შენი დაცვა რთულ მომენტში.
