საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის (სემეკ) ბოლო გადაწყვეტილება წყალმომარაგების სექტორში მნიშვნელოვანი ხარვეზების გამოვლენას ეხება. კომისია შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერის” აღიარებული სამეწარმო კომპანია, რომელიც უზრუნველყოფს წყლის მომარაგებას საქართველოს მნიშვნელოვან ნაწილში. სემეკის გამოძიების შედეგად გამოიკვეთა სერიოზული დარღვევები, რომლებმაც პირდაპირ იმოქმედა მამრავალი ადამიანის ღირებულების და ფინანსური მდგომარეობის დაზიანებაზე.
აღნიშნული გადაწყვეტილება გამოიხატება სამ მთავარ მიმართულებით: პირველ რიგში, უსაფუძვლოდ დარიცხული თანხების დაბრუნება აბონენტებისთვის, მეორეც, ხანდაზმული დავალიანების წაშლა და კომპენსაციების გამოცხადება, და მესამეც, კომპანიის საჯარიმო აღკრთობა. ეს ქმედებები აღმავლობს ქვეყნის რეგულატორული ორგანოს დაჟინებულ ძალისხმევას პოტენციური სამომხმარებლო დარღვევების წინააღმდეგ.
უსაფუძვლოდ დარიცხული თანხების დაბრუნება
სემეკის გადაწყვეტილების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ასპექტი არის 11 938 მომხმარებელს ჯამში 6 048 539 ლარის დაბრუნება. ეს თანხა დარიცხული იყო უსაფუძვლოდ, ანუ მომხმარებლებმა შესაძლოა გადაიხადონ ხელშემოწმებელი პირობების გარეშე. კომპანიას ეს თანხები უკან დაუბრუნებლი აქვს 5 თვიანი ვადით.
დარიცხვის ხარვეზები მრავალფეროვანი იყო. კერძოდ, კომპანია გამოიყენებდა არასწორ ტარიფებს, არ აღრიცხავდა სწორად მომხმარებელთა რაოდენობას სალიცენზიო არეალში, რაც ზოგ შემთხვევებში იწვევდა უსაფუძვლო გადასახადებას. ასევე გამოვლინდა, რომ კომპანია სისტემატურად არ იღებდა მრიცხველების ჩვენებებს, რაც მნიშვნელოვანი პრობლემა აღმოჩნდა საფასურის სწორი დაანგარიშებისთვის.
მომხმარებლებმა საიდენტიფიკაციო თითოეული ბარათზე დაიღონ ინფორმაცია თავიანთი ვალდებულების შესახებ, თუმცა ბევრ შემთხვევაში ეს ინფორმაცია არასწორი ან მოძველებული იყო. ეს მდგომარეობა პირდაპირ ზიანი აყენებდა მომხმარებელთა უფლებებს და შესაძლოა გამოიწვია არასაჭირო სამართალწარმოება ან ჯარიმებმა.
ხანდაზმული დავალიანების წაშლა და კომპენსაციები
სემეკის დავალებით, კომპანიამ ზუსტად 10 251 აბონენტს უკვე ჩამოაწერა ხანდაზმული დავალიანება. ეს ნაბიჯი მნიშვნელოვანია, რადგან ხანდაზმული დავალიანება, რომელიც წაიზარის პერიოდში დაგროვილი, შესაძლოა გამომწვევ იყოს უნაჯობი კავშირისა მომხმარებელსა და მომსახურების პროვაიდერს შორის.
გარდა ამისა, მომსახურების სტანდარტების დარღვევის გამო, სემეკმა კომპანიას დაავალა, განათავსოს კომპენსაციები აბონენტების სააბონენტო ბარათზე. ეს კომპენსაციები თავის მხრივ დაიანგარიშა ჯამში 995 371 ლარის ოდენობით. მსგავსი ღონისძიება რეკომენდირებული პრაქტიკაა მომხმარებელთა დაკმაყოფილების უზრუნველსაყოფად და ზიანის ნაწილობრივი აღდგენის მხრივ.
კომპენსაციის პროცესი თავის თავში მოიცავს დამატებითი სამოქმედო ხარჯებიც. მომხმარებელმა უნდა უზრუნველყოს, რომ ეს თანხები სწორად ენახებოდა მის ანგარიშზე და შესაძლებელია მათი გამოყენება შემდეგი დღეს დაკისრული წყალმომარაგების ღირებულების გადახდისთვის.
რეგულატორული გამოძიება და სემეკის როლი
2023 წლის აგვისტოში სემეკმა შექმნა სპეციალური სამუშაო ჯგუფი, რომელიც დაკვირვებდა შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერის” საქმიანობას. ამ გამოძიებამ მოიცვა 2019 წლიდან 2023 წლის სექტემბრის ჩათვლით ხუთი წლის პერიოდი, რაც უკმაყოფილეს თავის სიღრმეში და განმარტებებში.
ჯგუფის მიერ საკმარი კონცენტრაციით შესწავლილი იყო მომსახურებასთან დაკავშირებული სხვადასხვა მიმართულება. მათ ანალიზ-კრიტიკულმა მუშაობამ დაიწყო დიდი ხარვეზებისა და სისტემატური პრობლემების გამოვლენა. ეს იყო დაჯეროვანი აპროქი, რომელიც მოითხოვდა მწაფო პროფესიონალიზმს და დამწვრტალებული ტექნიკური უნარებს.
გამოიკვეთა რიგი გამაკიდებელი პრობლემა. კომპანია არ აღრიცხავდა სალიცენზიო არეალში არსებულ მომხმარებელთა სრულ რაოდენობას, რაც საბაბი დაიყო ზოგ ადამიანის დარღვევის გარე-ციფრულ სააბონენტო სიის აღმოფხვრისა. მრიცხველის წამკითხველების სისტემა გაუმართაობდა, ხოლო გეოგრაფიული საინფორმაციო სიტემის რუკები უპოვრობდა აქტუალურობას და გამოუყენებელი რჩებოდა.
გამოვლენილი სპეციფიკური დარღვევები
სემეკის გამოძიებამ გამოავლინა ბევრი კონკრეტული დარღვევა, რომელთაც თავი დაუჭირა შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერმა”. პირველი სქელი კატეგორია იყო ტარიფებთან დაკავშირებული ხარვეზები. კომპანია ზოგ შემთხვევებში ახორციელებდა მომხმარებლისთვის მომსახურების ტარიფების არასწორ დარიცხვას, რაც ხშირად არის განზიდვა არასაკმარისი მონაცემებისა და ცუდი კოორდინაციის გამო.
მეორე პრობლემა იყო მოწყობილი აღრიცხვის კვანძებთან დაკავშირებული. მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებში მოწყობილი აღრიცხვის კვანძები არ იყოთ დარეგისტრირებული კომპანიის ბაზაში, რაც იწვევდა დაბნეულობას და არითმეტიკული გაუთავსებას მომხმარებელთა დავალიანების აღსწერში.
მესამე პრობლემა ეხებოდა სამოქალაქო რეესტრის მონაცემების არაკმარის ზე. კომპანია არ ანახლებდა სამოქალაქო რეესტრიდან მისაღებ მონაცემებს რეგულარულად, რომელიც ხშირად აუცილებელია მომხმარებელთა მოწმობის სწორი განთავსებისთვის. ეს ზიანი აყენებდა ითვლებოდა უსაფუძვლო კოეფიციენტებით მოკიდებული მომხმარებელთათვის.
მიერთების ვადის გადაცილებისათვის კომპენსაციაც არასწორად იყო დარიცხული მრავალ შემთხვევაში. ამასთანავე, მიერთებებისა და სემეკის ელექტრონულ ჟურნალში მიერთებასთან დაკავშირებული დოკუმენტები არასწორად იყო აღრიცხული, რაც კიდევ უფრო რთულდა მწყობრიან რეკონსტრუქციას მომხმარებელთა დავალიანების ბილოგიის მხრივ.
პრაქტიკული რჩევები
- რეგულარულად შეამოწმეთ თქვენი ქვითრები და დააკორიექტირეთ ამ დოკუმენტში აღნიშნული მომხმარებელთათვის. თუკი შენიშვნა გაქვთ დარიცხვებში, მაშინვე მიმართეთ კომპანიის მომხმარებელთა სერვისის განყოფილებას დოკუმენტირებული პირველადი ხარვეზის ანგარიშით.
- შემოწმეთ, რომ თქვენი სააბონენტო ბარათი აღდგენილი იყო დაკომპენსირებული თანხებით. თუ ეს ვერ განხორციელდა 5 თვის განმავლობაში, მიმართეთ სემეკის კოლცენტრშთან ან შესაბამის რეგიონულ ოფისთან.
- თუ თქვენ ხანდაზმული დავალიანება აქვთ მიერ, რეკომენდირებული იყოთ, რომ უკმაყოფილო გახდეთ იმ თანხის გაუქმების შესახებ. აღმოიჩნდება თქვენი სააბონენტო ბარათი მოძველებულ დამოკიდებულებას გამოჩენილი ვერსიაზე, შემდეგ დიახ, დაემტკიცოს რეგულატორული ორგანოს წარმოშობილი დოკუმენტაციითურთ.
- მოაწოდეთ
ფოტო: Ann H / Pexels
